15.9.08

A semente de Nosferatu

Albin Grau escribiu o seguinte artigo en 1921, publicado en “Bühne und Film” baixo o título de "Vampiros". A imaxe que encabeza o artigo é a que encabezaba o orixinal (debuxada por Grau), o resto de imaxes están engadidas por min sobre algunhas das cousas que se acabaron plasmando no filme. Cadaquén que saque as súas propias conclusións sobre a porcentaxe de realismo, márketing e despiste (por aquilo de asubiar namentres estás a facer unha adaptación non autorizada dun libro) que ten o artigo:




Ocorreu durante a guerra, no inverno de 1916 en Serbia.
Eu fun destinado xunto a outros catro compañeiros de doenza a un comando de despiollado (co perdón das fermosas lectoras). Atreveríame a dicir que debiamos cortar de raíz unha vaga de epidemia de tifo exantemático. No fondo era moi sinxelo. Armados de tosquiadoras de gran tamaño, acometiamos as longas greñas dos paisanos, o que habitualmente desembocaba nunha lea. Pero todo isto non ten maior interese.


A chama cambaleante dunha lámpada que se consumía lentamente, producía sombras fantasmais ao fondo da habitación que facía ás veces de cuartel. Estabamos os cinco sentados perante ao xigantesco fogar ladrillado, fumando o noso tabaco de follas de faia, abafallando á morte namentres mirabamos fixamente ao baleiro con ar melancólico. De improviso, un dos meus camaradas -aínda impresionado polo noso traballo do día- fixo unha pregunta absurda: “sabedes que en maior ou menor medida, todos nós estamos atormentados polos vampiros?” A quen lle pode estrañar que no deserto que era a nosa existencia, esa palabra chamase a nosa atención? Por un intre reinou un mortuorio silencio... Podíase escoitar aos vermes roendo na madeira. Fóra, a tormenta de neve asañábase co tellado de palla corroida, a neve escorregaba pola cheminea e unha brusca erupción levantou un feixe de ascuas do lume que se esgotaba. Foi entón cando do recuncho máis lóbrego da estancia emerxeu a resposta. Arrepiados, vimos ao ancián campesiño facer o sinal da cruz -achegóusenos e en voz baixa, como se temera invocar ao Maligno-, murmurounos: “antes desta desgraciada guerra, eu estaba en Romanía. Poden rir desta superstición, pero xúrolles pola Madre de Deus que eu en persoa, tiven a horrible experiencia de ver a un non-morto” “Un non-morto?”, preguntou un de nós.


“Si. Un non-morto ou un Nosferatu, como chaman alí abaixo aos vampiros. Vostedes non escoitaron falar máis ca nos libros desas criaturas estrañas e inquietantes, e sorrín ante eses contos de vellas; pero é aquí, onde nós, nos Balcáns, onde se atopa o berce deses vampiros. Dende sempre fomos perseguidos e atormentados por eses monstros”. Persignouse de novo. Gardando silencio a continuación.


“Non se debe falar diso a estas horas”, continuou botándolle unha mirada medorenta ao péndulo. Seguímola súa mirada...

Media noite! Os nosos nervios estaban extremadamente tensos. Suplicámoslle a unha soa voz: “Conte!” Aínda é hoxe o día no que me xea o calafrío que me percorre o espiñazo cada vez que lembro a terrible historia de Serbia...


Un día cando seu pai (que non era precisamente un santo) tronzaba árbores, foi esmagado pola caída dun tronco. Apagouse sen recibir a bendición dun cura. Catro semanas despois do enterro, a xente comezou a morrer de improviso a moreas naquel solitario val dos Cárpatos. Ao principio pensouse na peste, pero pronto un rumor foi medrando ata converterse nunha terrible certeza. Aquí e acolá os campesiños afirmaban, cos ollos acugulados de pavor, ter visto a ese home morto sen sacramentar. Cando de noite abandonaba unha granxa en forma de rastro de brétema, deixaba tras de si un cadáver. Finalmente, apremadas polos habitantes do lugar, as autoridades ocupáronse do asunto. Uns cantos destemidos, entre eles o fillo do defunto, dirixíronse unha noite ao cemiterio. Á luz dos fachos desenterrouse o cadaleito. O ataúde estaba baleiro! “Non había xa dúbidas, meu pai era un vampiro”, saloucaba o ancián. “Recompoñeuse a tumba e á mañá seguinte volveuse a abrir.” Aquí o noso mesoneiro interrompeu o relato, levantouse pesadamente e achegounos un papel descolorido que tiña un selo oficial.


“O que pasou a continuación pódeno ler vostedes mesmos nesta copia do proceso verbal que tivo lugar entón sobre este asunto. Eu non teño forzas para contárllelo. Dende entón teño o cabelo branco.”


Fixemos traducir o texto a un dos nosos compañeiros que sabía ler romanés:

“Progatza, 18 de maio de 1884.


Relación oficial sobre un morto zugón de sangue ou pantasma vampírico, en Progatza (Romanía):

(Tralo xa narrado podía lerse):

“Cando se desenterrou ao mencionado Morovitch, tiña un aspecto e cor totalmente sans, sen ningunha traza de putrefacción, coma se durmise. A boca estaba medio aberta porque os seus dentes, estrañamente longos e puntiagudos, non permitían que se pechase. Despois de que o eclesiástico rezara tres Nosos Pai, cravouse unha estaca no corazón do vampiro que lanzou terribles xemidos ao ser traspasado. Queimouse o seu corpo e as cinzas dispersáronse aos catro ventos.”


Progatza, 18-V-1884

Pawlowitsch Hodunka

Niki Staniko


Esa noite non demos prendido no sono. Transcorreron moitos anos dende entón, nos ollos dos homes xa non se le o terror da guerra, pero algo quedou. O sufrimento e a amargura quebrantaron o corazón dos homes, e pouco a pouco suscitaron o desexo de entender que había detrás daquel monstruoso evento que sacudiu ao mundo coma un vampiro cósmico para bebe-lo sangue de millóns e millóns de homes...


Este verán, o Sino fíxome atopar co camarada que realizou a pregunta naquela noite en Serbia, a que nos levou á discusión. Na bela Praga! Dende entón tiña reflexionado moito sobre os aspectos ocultos da vida, e, como se unha forza secreta fixera medrar no noso interior as mesmas inquietudes, a primeira pregunta que me fixo o meu vello compañeiro de guerra, foi:

“Aínda lembras a historia do vampiro daquela noite?”...

“Precisamente vou facer un filme sobre iso”, contesteille. “Ah, si, Nosferatu, escoitei falar del”, dixo o meu amigo con paixón. Colleume polo brazo: “coñezo un recuncho, onde hai unha pousada moi antiga, onde paraban Rodolfo II, o gran alquimista, e o seu astrólogo Tycho Brahé.”

Enseguida estabamos sentados fronte a fronte en torno a unha mesa baixo as negras volutas do fume. O viño húngaro brillaba nos vasos. A vella cidade de Praga, a misteriosa cidade do Golem! Era o lugar ideal para intercambiar este tipo de lembranzas.


As almas de grandes homes foron testemuñas da conversación que mantivemos, fogosos ata ben entrada a noite: as forzas nocturnas espreitaban sobre o que se extraviara da súa misión e deixara o camiño que conduce á grandeza humana; cos seus tentáculos ávidos tratan de afundilo máis e máis na terra.


Engrosan os seus instintos bestiais ata convertelo nun ser absolutamente animal, totalmente vencellado ao terreal. Cando eses seres morren fisicamente, as tebras da alma terrestre únense a eles, consérvanos, concédenlles unha astucia diabólica extraordinaria e forzas secretas ao servizo do Mal.

Inimigos da luz e do Ben, eses homes son empurrados a atormentar pola noite a todo aquel que se faga chamar home.

Mais peor para eles se os raios do sol rozan a eses pantasmas diabólicos! Un ser inocente e infantil pode retelos no seu poder ata o primeiro canto do galo. Entón, o poder do vampiro esvaécese, a ánima animal libérase -o ciclo do devir humano debe volver a iniciarse-.

“E a onde irás agora?”, preguntoume o meu camarada cando nos despediamos. “Aos Altos Tatra, buscamos material para Nosferatu”. “Quen é o director?” “Conseguimos a Murnau” “Ben, Nosferatu está en boas mans, boa sorte!”

E aínda sorrindo, gritou: “Eu vou a Venecia, pero non te esquezas de avisarme para a estrea. Irei aínda que estea na fin do mundo”.


A Prana-Film non te esquecerá!



Só incidir na importancia de Grau en Nosferatu, non só polo feito de que non existiría sen el, senón porque é máis ca probable que a súa participación no filme sexa maior da que nos pensamos, ata que punto?, é imposible precisalo, este texto dá algunhas pistas, pero si parece que a súa implicación transcende as tarefas de produción, maquillaxe e decoración.


Curiosamente, coma nota á marxe, na foto onde se pode ver a Nosferatu a través da deteriorada tapa do cadaleito, para min Max Schrek tivo os ollos abertos dentro do cadaleito durante moitos pases do filme (a estas alturas superan a ducia seguro), ata a lectura deste artigo non foi que reparei en que fora ese reflexo no ollo esquerdo o que me dera a sensación de que estaba aberto. Xa se sabe que unha parte moi importante da nosa visión é a interpretación.

1 comment:

  1. Hola¡ Saludos
    Me gustaría invitarte/os a mi blog dedicado al cine silente:
    http//cinesilente.wordpress.com/

    Enhorabuena por tú bitácora.
    Saludos

    ReplyDelete

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...