Recanto Silente

Shadow of the Vampire (E. Elias Merhige, 2000)

2011-07-20T18:49:00.003+02:00

O punto de partida de Shadow of the Vampire é moi interesante, basease na estendida lenda de que Nosferatu estaba interpretado por un auténtico vampiro. Este postulado obrigaba a certas licenzas, sendo a principal que as escenas de Schreck rodadas a pleno día, tiñan que pasar a ser de noite, obviando as dificultades que carrexaría cousa tal naquel tempo. Tamén introduciron para seren consecuentes, que Schreck faríase pasar por un actor de método que actuaría como o faría Orlok durante toda a rodaxe, diante e detrás das cámaras, estando por tanto apartado do equipo. Non había motivo, nin necesidade, de introducir máis cambios, pero si, mudáronse moitas cousas máis, aínda que dá a sensación de que case todas por puro desinterese na documentación.

O cometido desta sección é centrármonos máis nas reminiscencias silentes ca no propio filme. Dende o punto de vista cinematográfico, esta Shadow of the Vampire perde interese bastante rápido, como a idea mesma, é máis atractivo o posicionamento inicial ca o desenrolo. Alén da caracterización de Dafoe como Orlok, que ao igual cá de Schreck a súa fisionomía fai a metade do traballo, Mehrige non consegue rodear ao filme da atmosfera que precisaba. As actuacións, como a definición dos personaxes, están carentes de arestas, sobreactuadas nalgúns casos e sen ter clara a motivación en xeral. Sálvase algún momento de Dafoe e moi pouco máis.

Ellen, arriba Schröder, abaixo McCormack.

Imos ao que nos ocupa, cun pouco de interese poderíase ter sido fiel á rodaxe de Nosferatu e aproveitar circunstancias da realidade moito máis atractivas que as introducidas, para facer un filme moito mellor. Berriatúa, que aparece nos créditos como “Murnau consultant”, di que o foron visitar pero polo visto o encontro non tiña máis obxectivo que falar de alquimia, tema que a Luciano tamén lle encanta, porque non podían (ou querían) cambiar xa practicamente nada. Non vou enumerar todos os erros que detectei durante o filme (cantos máis haberá...), porque o artigo quedaría anormalmente longo e non tería maior interese, pero si o farei con algúns dos máis rechamantes.

O personaxe de Grau (interpretado por Udo Kier) di á prensa que o director do seu filme é Murnau, o máis grande dos directores da Alemaña, á altura de Griffith e Eisenstein. O mesmo Eisenstein que en 1921 sería coñecido na casa, pero que dificilmente tería sona mundial, cando nin tan sequera era director, o seu primeiro traballo data de 1923. Xa non é que non se preocupasen de documentarse sobre a rodaxe de Nosferatu, é que nin sabían consultar un dato tan fácil de atopar coma ese.

Por suposto non se segue a cronoloxía da rodaxe orixinal, comezan nos estudios da Jofa, en Berlín, para logo partir cara Checoslovaquia. Durante a rodaxe malamente viaxaran Murnau, Grau, Wagner, Schreck, von Wangenheim e unha cámara. No filme, por razóns obvias, Schreck non viaxaba con eles, xa estaba alí “preparando o personaxe”, pola contra viaxaba toda unha cohorte de traballadores da Prana (é un dicir, a Prana tampouco se nomea), incluíndo un operador de cámara ficticio (un tal Wolf) e o seu axudante, maquilladora, asistentes, dúas cámaras, un proxector, cantidade de focos e ata Henrik Galeen, anda que non había poderío!

Resulta sorprendentemente curioso que uns fulanos que estaban máis interesados, ou só interesados, na parte ocultista, amosasen a Grau como un produtor que non se decataba nin de por onde pegaba o aire, que non soubese practicamente nin de que ía o filme (cando en realidade era idea del), que lle dixese incluso ao personaxe máis esmendrellante da fita, F.A. Wagner (do que agora falaremos), o seguinte: “mágoa que non poida aplicar as súas habilidades esotéricas na miña produción”, despois de que o bardallas do personaxe falase da cámara lenta como grande exclusiva mundial. Si, señores, o Gran Mestre da OTO (ou a que tocase no vinte e un) presentado como un fulano desinteresado polo ocultismo. Igual de ignorante aparecía o rosacruz Galeen, xa me dirán vostedes que carallo preparou esta xente.

Fritz Arno Wagner encarnado por Cary Elwes, no papel de "Fritzie".

Vamos agora con Fritz Arno Wagner. Murnau fora a Berlín na súa procura, unha vez que o tal Wolf fose atacado repetidamente por Orlok. Wagner, ou mellor dito, Fritzie a partir de agora, aterraba en Checoslovaquia só, para continuar coa rodaxe mentres Murnau apazugaba aos inversores (xa podía, porque entre a numerosísima comitiva, avionetas, reproducións a tamaño natural do Empusa onda o Castelo de Orlok pola reticencia do vampiro a navegar...). Pois iso, entraba en escena Fritzie, un personaxe fuxido de calquera produción americana adolescente de medio pelo, un rapaz ben parecido, sedutor, que vai de inventor da roda, experto en farmacoloxía... un flipado en definitiva.

Hutter, porque pouco hai que comentar de Eddie Izzard facendo de Gustav von Wangenheim, garda tamén un nulo parecido co personaxe do filme, o físico é o de menos, pero tanto interpretativamente como en canto a maquillaxe (píntanlle unhas enormes olleiras se ningunha razón de ser), en nada nos recorda ao Hutter do filme.

E Murnau, que hai de Murnau? Recoñezo que me encantaría ter visto ao Plumpe nunha lea semellante. O fulano máis perfeccionista e dado a controlar ata o máis mínimo detalle, que te poidas botar á cara, tendo que dirixir sobre a marcha a un vampiro que fai o que lle peta. É o que ten definir aos personaxes ao chou, con sorte acertas con algún, se cadra Schröder era a diva que amosan no filme, aínda que non parecía dar o perfil. Entre o Murnau que interpreta Malkovich (nada parecido nin en personalidade nin en aspecto) e eses actores que converten a súa actuación nunha imitación, debería haber un termo intermedio. Naquel tempo, un home que superase o metro noventa, abofé que destacaba, que menos que plasmalo no filme.

Os ollos de Nosferatu

Cando publiquei o artigo de Albin Grau, Vampire, xa comentara que durante uns cantos visionados, para min Nosferatu xacía no cadaleito cos ollos abertos. Foi precisamente ese artigo, o que me abriu os ollos (pechándollos ao vampiro, como sempre foi). Ese efecto óptico, non só me enganou a min, Siegfried Kracauer tamén o vía así (deixándoo por escrito no seu libro From Caligari to Hitler) e da mesma maneira, os implicados nesta Shadow of the Vampire:

Schreck cos ollos pechados. Dafoe, con eles abertos.

Por suposto na fita fálase de Bremen no canto de Wisborg, as escenas que se amosan do Nosferatu orixinal son en branco e negro (o mesmo que as "reproduccións") e a arquitectura do castelo de Orava, non ten nada en común co de Luxemburgo onde se filmou.

Nótese o "exhaustivo" das composicións.


A mesmiña motivación...

Así pois, o filme ofrece moi pouco como tal e aínda menos como reminiscencia silente.

Produtor do filme e sobriño de Francis Ford Coppola.

Un lustro de zarapalladas silentes

2011-07-19T21:23:00.000+02:00

Tal día como hoxe, de hai cinco anos, emprendín esta atolada andaina. A presente entrada non é outra cousa que a constatación do frenético bulir do tempo.

Ao inicio, un comeza con moitas ilusións e cun proxecto pouco definido, ata que non entra en dinámica é dificilmente consciente do que pode, ou non, facer (aínda que procurei ser sempre honesto sobre o que aquí se podía atopar, nada elevado, pois non son máis ca un afeccionado). Adiantei artigos nos que traballar coa fin de obrigarme a levalos a porto; coa perspectiva do tempo é evidente que foi un erro, incluso o feito de me comprometer, tivo efectos inhibidores. Nalgún que outro momento pensei en deixalo, o feito, feito está, e dende logo non se me pasou pola cabeza eliminar o sitio; pero si o sinto pola xente que se asoma de cando en vez a ver se hai algo novo, batendo continuamente coa realidade dun sitio en semi-abandono. Vai para dous anos do último artigo escrito na liña do que esperaba que fose este recuncho, e iso é moito, moitísimo tempo. Algún, se é que estas liñas chegan a ser lidas, estarase a esperar o peor dentro da indiferenza, pero non, non se trata dun epitafio, Recanto Silente seguirá aberto e susceptible de ser actualizado, tan achacoso e inconsistente como acostuma.

Non facía falla ser moi espelido para intuír que a participación no sitio sería pequecha, non deixa de ser unha constante en case que todos os blogues de temática minoritaria (e eu mesmo contribúo a este feito noutras webs que visito decotío). A calidade do ofrecido, dende logo que non invita a que o caso de Recanto Silente sexa diferente. Estou moi agradecido a esa xente que fixo uso dos comentarios, o que sempre supón unha motivación para continuar. O que si me produce certa aflición, é o ínfimo interese do público galego por esta publicación, os comentarios e visitas dende Galiza supoñen unha pequena porcentaxe entre esa menoridade que se pasou nalgún momento por este recanto. Creo firmemente en que o galego non se ten que restrinxir a ningún ámbito, que na nosa lingua se pode escribir sobre calquera tema, por minoritario que este sexa; algo común ao resto de falas do planeta. A decisión de escribir en galego, non respondeu a ningún tipo de reivindicación, simplemente non concibo un proxecto persoal nunha lingua diferente á miña. Gustaríame reiterar as grazas a todos eses sitios que nos ligan, podedes velos no panel da dereita; aos que non deixades de nos visitar, a pesares de todo; e especialmente tanto aos rapaces do Cineclube de Compostela pola súa labor na difusión dos filmes de autor en galego, con esa cada día meirande colección de subtítulos (entre os que se poden atopar uns cantos silentes); coma a Martin Pawley, por un traballo nunca abondo agradecido no eido da divulgación do cinema e a literatura, que nos dedicara unhas liñas aló polo remate do verán de 2008, no sexto número da Revista do audiovisual galego (entón era posible consultar os seus números dende a web, se segue a ser así, non dei coa forma). Tampouco quero esquecerme dos compañeiros de viaxe: Herr Graf Ferdinand von Galitzien e Antonio Belmonte; dos que tiveron a ben facer achegas ao sitio: Roberto Amaba (Bluegardenia), MurnauVsBuñuel, satantango e Jaime López; e de toda a comunidade p2p (representada no sitio por Cine-Clásico e DivX Clásico, aínda que é algo moito maior) que permite (compartindo copias e subtítulos) por vez primeira na historia da humanidade, que calquera se (nos) poida(mos) achegar a unha parte moi importante do cinema silente.

Se ben as actualizacións están a ser pobres e espaciadas, si levo un tempo a procurar axeitar os contidos xa publicados, amais do xa feito cos subtítulos (como comentei o Día das Letras Galegas), corrixindo e acondicionando artigos e seccións. Aínda me queda un bo traballo por diante cos textos (que mellor momento para acometelo), se non se pode dicir que os meus coñecementos cinematográficos medrasen significativamente nestes cinco últimos anos, a lo menos a evolución na escrita é evidente (por moito que quede por diante), algo esperable ao partir dunha base tan feble. É inevitable o rubor que me produce ler anotacións antigas (e non tanto), pola desastrosa gramática e redacción, así como certo sentimento melancólico, ao comprobar a paixón subxacente que existía entón e que se foi esvaendo cos anos.

Silandeiros saúdos

Subtitulando o Día das Letras Galegas

2011-05-17T15:56:00.003+02:00

As Letras Galegas viven o seu gran día, dedicando a celebración este ano ao poeta e escritor monfortino, Lois Pereiro. Aproveitamos en Recanto Silente, para achegar algún novo subtítulo silente aos lectores, amais de corrixir os que xa publicaramos con anterioridade, así na sección correspondente, podedes atopar as revisións dos subtítulos de Körkarlen, Das Cabinet des Dr. Caligari, Nosferatu, Schloss Vogelöd, Sunrise e Tabu. Así mesmo, había algún subtítulo xa creado que aínda non publicaramos aquí, que tamén tivo a súa correspondente corrección. Imos alá cos novos:

Von morgens bis Mitternachts (Karlheinz Martin, 1920)

O caixeiro dunha pequena cidade xermánica, vese corrompido polo poder dos cartos a raíz da visita dunha rica dama italiana. Rouba unha morea de cartos, abandonándose aos praceres materiais na gran cidade.

Avala alguén con 10.000 marcos
a unha dama estranxeira?

Fai clic na imaxe para a descarga.

Axústanse á restauración do Filmmuseum de Múnic, que podedes atopar aquí ou aquí.

Die Strasse (Karl Grune, 1923)

Die Strasse é unha testemuña directa da crise moral que atravesa a nación alemá. É a historia dun funcionario afogado pola súa vida familiar que sente unha irremisible atracción pola vida nocturna, onde é seducido por unha moza. O drama transcorre nunha soa noite, véndose o protagonista atrapado nunha acusación de asasinato.

Que me pode dicir sobre o
asasinato cometido na súa casa?

Fai clic na imaxe para a descarga.

Podedes atopar a copia á que axustan os subtítulos aquí.

Scherben (G.W. Pabst, 1921)

Este kammerspielfilm narra unha traxedia familiar, a filla dun modesto garda de vía, é seducida por un enxeñeiro ferroviario que non tarda en abandonala.

O inspector chega mañá.
Aloxarase na casa do oficial.

Fai clic na imaxe para a descarga.

Aquí tedes a copia coa que casan.

La chute de la maison Usher (Jean Epstein, 1928)

Buñuel e Epstein adaptan de forma libre o relato de Edgar A. Poe. Un viaxeiro recibe unha urxente misiva do seu amigo Roderick Usher, que lle fai chegar a súa preocupación por uns problemas de saúde que están a sufrir el e maila súa muller, Madeline. Usher, respondendo a unha tradición familiar, está a facer un retrato da súa dona, a medida que o cadro vai gañando en vida, Madeleine, pérdea.

Nesta mansión ameazando ruína, Sir
Roderick tiña estrañamente recluída
á súa muller Madeline, dominándoa
co seu nerviosismo tiránico.

Fai clic na imaxe para a descarga.

Axústanse a esta copia.

Murnau. La luz inquieta. Xa á venda.

2011-04-21T12:27:00.002+02:00

Acaba de saír á venda outro libro sobre o cinema de F.W. Murnau, desta volta, dun vello coñecido do blogue. Antonio Belmonte, co que conversaramos sobre o seu blogue Pasión Silente e outras silandeiras cuestións, vén de sacar con Ártica Editorial o libro Murnau. La luz inquieta. O propio autor o define como "unha modesta monografía sobre Murnau de cariz divulgativo, dirixida a un lector non necesariamente cinéfilo". Unha das súas particularidades respecto a outros traballos sobre o de Bielefeld, é que presta especial atención ao seu legado cinematográfico. Pouco máis vos podemos dicir polo momento, podedes ler en liña a introdución e tamén dende a propia web da editorial, mercalo online. Durante a vindeira semana chegará ás librarías, non haberá problemas para adquirilo en Barcelona e Madrid e incluso o poderedes atopar en países da América latina, México (Grupo Colofón) e Arxentina (librarías Guadalquivir), concretamente. Polo momento descoñécese se tamén chegará ás librarías galegas, estaremos á espreita (remitímosvos ao blogue Pasión Silente para estar ao día das novidades). Sería de esperar, pero xa sabemos que andamos con moito atraso en todo, que lle adiquemos un artigo en Do celuloide á celulosa unha vez lido. Moita sorte a Antonio nesta aventura!

Autobiografía de F.W. Murnau

2011-03-27T01:39:00.004+01:00

Aquí deixo o único texto autobiográfico que nos deixou Herr Plumpe, publicado aló polo 1928 en "Filmkünster. Wir über uns selbst". As imaxes son engadido meu.

Murnau caracterizado de Shakespeare.

"Son fillo da Terra Roiba, nacín en Westfalia. En Heidelberg e Berlin, estudei Historia da arte. Despois deume polos escenarios, rematando na escola de Reinhardt, onde interpretei varios papeis secundarios cos meus colegas, Conrad Veidt e Ernst Lubitsch. Fixemos varias xiras, co tempo e tamén da man de Reinhardt, iniciei a miña formación na dirección teatral.

A guerra fíxome acudir á fronte como oficial de aviación. Cando finou o conflito, regresei aos escenarios e marchei a Suíza. Alí o cinema cruzouse no meu camiño dunha maneira peculiar. Cando estaba en Zúric e Berna, dirixín varias obras, a embaixada alemá contactou entón comigo para rodar filmes de propaganda. Esa actividade atrapoume de inmediato, ata o punto de que decidín dedicarme por completo ao cinema.

A miña primeira longametraxe foi Der Knabe in Blau, mais descoñezo se chegou a se estrear. Porén, a segunda si que triunfou; chamábase Satanas. Seguíronlle Der Bucklige und die Tänzerin, Der Januskopf con Conrad Veidt, Der Gang in die Nacht e Der brennende Acker con Eugen Klöpfer, Nosferatu, Phantom, Schloss Vogelöd e Die Finanzen des Grossherzogs. Estes filmes xa me deran a coñecer antes de rodar as dúas películas con Jannings, Der letzte Mann e Tartüff, éxitos a nivel mundial. Despois fixen a miña última película en Alemaña, Faust, para a Ufa, antes de aceptar a oferta de Hollywood, porque creo que aínda me queda moito por aprender e América ofrecíame a oportunidade de seguir a desenvolver os meus plans artísticos. O meu filme Sunrise, é a mellor mostra do que quero dicir.

Tento explorar novos camiños artísticos en cada filme para atopar novas formas de expresión. Por outra banda, sonvos da opinión de que se o director afonda no proxecto, no canto de preocuparse pola especulación pecuniaria, terá repercusión."

Cancións ilustradas

2010-12-08T15:29:00.008+01:00

Nunca seguira un meme, é posible que endexamais o volva facer, pero este proposto por Roberto Amaba en Kinodelirio si que me gustou. As normas son tal que estas:

Un verso dunha canción, un fotograma dun filme.
A relación ha de estar máis ou menos xustificada (temática, iconográfica, simbólica).
Pódense utilizar tantos filmes como se desexe.
En caso de apuro ou por pura conveniencia, poderanse unir ou partir as estrofas.
Liberdade para elidir elementos (retrousos repetitivos, onomatopeas...)
O meme pódese despregar cara calquera manifestación artística e literaria.
En calquera caso, débese identificar a canción e cada unha das imaxes utilizadas.
Formato aberto: reste de imaxes, mosaico, viñetas, fotomontaxe, slideshow, vídeo...
Convén enlazar ou inserir o audio correspondente.

Canción: Nevermore
Grupo: Queen
Autor: Freddie Mercury
Álbum: Queen II

There's no living in my life anymore

The seas have gone dry

And the rain's stopped falling

Please don't you cry any more

Can't you see?

Listen to the breeze

Whisper to me please

Don't send me to the path of nevermore

Even the valley's below

Where the rays of the sun

Were so warm and tender

Now haven't anything to grow

Can't you see?

Why did you have to leave me?

Why did you deceive me?

You sent me to the path of nevermore

When you say you didn't love me anymore

Nevermore

Nevermore

musicamuda, novo blogue do pianista silente Jaime López

2010-11-20T12:55:00.008+01:00

Jaime López, que tivo a amabilidade de participar en voceiros do silencio con este artigo, creou recentemente un blogue para amosar a súa música para filmes silentes, musicamuda. Como el mesmo di na presentación, isto supón unha guía para o seu traballo, o verdadeiro acompañamento musical para esas pezas prodúcese durante a proxección.

Quede simplemente a nova do nacemento deste sitio de temática silente, do que nos congratulamos. Se o paso do tempo así o aconsella, xa veremos de escribirlle artigo para Si1ente en uns e cer0s.

No tocante a Recanto Silente, estamos nun período de limpeza e acondicionamento, procurando botarlle ollo aos vellos escritos para pulilos un chisco, estou a traballar na sección de enlaces (completamente abandonada dende hai tempo), tamén cómpre unha revisión dos subtítulos (quedan adicións pendentes e certas correccións nos xa publicados) e tamén ando a poñer ao día o que se espera que dea de si o Especial Murnau (que aínda medrará máis cando cheguemos a outros filmes). O ritmo de publicación, moi ao meu pesar, non vai mellorar.

Paco el vampiro (Pepe Macías, 2005)

2010-11-06T20:25:00.007+01:00

Dentro das diferentes creacións inspiradas en Nosferatu, unha das máis particulares e indefinibles, é esta curta de Pepe Macías:

Marizza, Genannt die Schmuggler-Madonna (1920)

2010-11-05T23:19:00.015+01:00

Esta produción Helios-Film foi filmada inmediatamente despois de rematar a rodaxe de Der Gang in die Nacht, en outubro de 1920, nunha época frenética para Murnau, encadeando unha película tras outra antes de facerse un nome na industria alemá. Marizza poderíase encadrar nos seus "filmes campesiños", xunto a Der Brennende Acker, Die Austreibung, Sunrise e Our Daily Bread. A historia ía tal que así:

Marizza traballa duramente no exiguo campo de patacas da vella Yelina. Ela é fermosa e todos os homes a desexan, especialmente Haslinger o xendarme, inimigo dos contrabandistas. Yelina obriga a Marizza, como Carmen, a entreter aos homes da aduana para axudar a pasar o contrabando. Marizza, cansa da súa vida, consegue un traballo na granxa da Señora Avricolos e os seus dous fillos, Christo, un impulsivo e dinámico home novo, e Antonino, un estudante, soñador e tímido. A Señora Avricolos, unha aristócrata vida a menos, trata de facer negocio con Pietro Scarzella, un rico comerciante sen escrúpulos que explota aos campesiños e financia aos contrabandistas.

Sadja, a filla de Pietro, unha moza doce e delicada, ama a Christo; o pai quere que casen, especialmente dende que Christo perdeu unha morea de cartos con malas colleitas. Pero unha noite a Señora Avricolos non pode durmir e, indo á habitación de Christo para falar sobre o matrimonio, atopa alí a Marizza. Christo prométese finalmente con Sadja, abandonando a Marizza, esta foxe alén da fronteira con Antonino, o soñador, que a ama.

A Señora Avricolos consegue falar cos contrabandistas para buscalos: Mirko Vasics, o seu líder, quere traer de volta a Marizza para que os axude cos seus asuntos de novo. Grischuk, un da banda, víraos: “están esfameados e miserentos, Antonino toca o violín nas pousadas, e Marizza co bebé en brazos, recolle as moedas dos clientes.”

Cando Marizza empeza a coquetear outra vez con Haslinger, para axudar a Mirko, Antonino tolea de celos e ameaza ao xendarme coa súa daga. Para salvar a Antonino, Marizza mata a Haslinger, aínda que os seus esforzos son en van, Antonino incúlpase do asasinato. Mirko, pola súa parte, denuncia que Pietro está detrás do contrabando, conseguindo que o arresten. Os soldados rodean e plantan lume ás barracas dos contrabandistas. Marizza, que deixara a seu fillo na cabana de Yelina, sabe por Sadja que está en chamas. A nai non dubida en penetrar nas lapas para salvar ao neno, pero cando todo parece perdido para eles, son salvados do lume no último instante por Christo.

Para o papel principal elixiuse á artista búlgara Tzwetta Tzatschewa, sobre a que hai certa controversia no tocante á súa identidade. Berriatúa, cre que se trata da mesma actriz que Manja Tzatschewa, IMDb tamén as ten pola mesma persoa. Porén, Filmportal (que acostuma a ser unha fonte de información de maior confianza que IMDb), di que se tratan de dúas actrices diferentes, Manja, austrohúngara nada en Lemberg, cunha traxectoria máis prolífica e case oito anos maior e Tzwetta, búlgara de Peschtera, cunha curta carreira cinematográfica iniciada con este filme, cústame crer que Filmportal inventase dous lugares e dúas datas de nacemento para unha mesma actriz. O reparto tiña algunhas faces coñecidas como Greta Schröder (Sadja) e Max Nemetz (Grischuk), que máis tarde coincidirían en Nosferatu, ou Hans Heinrich von Twardowski (Antonino), que participou entre outras en Caligari, Von morgens bis Mitternachts e Phantom (posteriormente, tamén para Murnau).

Janowitz, que viña de escribir Das Cabinet des Dr. Caligari e que xa traballara con Murnau en Der Januskopf, fíxose cargo do guión sobre a novela Grüne Augen de Wolfgang Geiger, cunha "habilidosa adaptación" segundo o crítico de Lichtbildbuhne. Seica a "excelente posta en escena" de Murnau e o "admirable traballo de cámara" de Freund posibilitaron que a película non fose "para nada aburrida".

Volvemos "ver" un filme rodado en pouco tempo, partindo dunha historia non demasiado atractiva, tardando en estrearse (a carta de censura é de xullo de 1921 pero non se estrou en Berlín ata xaneiro do 22)... do que ningunha imaxe en movemento chegou aos nosos días, o cinema de F.W. estaba a piques de atopar un punto de inflexión.

The Cabaret of Dr. Anigari (Balázs Turai, 2009)

2010-07-29T17:01:00.004+02:00

Creo que non é preciso dicir de onde proveñen as reminiscencias silentes desta tamén silandeira curta do animador húngaro Balázs Turai. Un traballo moi interesante de menos de catro minutos, ademais de utilizar a película de Wiene para vertebrar unha historia propia, apréciase, neste e noutros vídeos do mesmo autor no YouTube, o gusto polo macabro concatenado con escenas sexuais deformadas, moi no estilo do gran pintor austríaco Alfred Kubin. Animádevos a botarlle un ollo:

The Fall of the House of Usher (Webber & Watson, 1928)

2010-04-03T19:32:00.003+02:00

Curta experimental que segue fielmente o relato homónimo de E.A. Poe. Sen termos lido o relato (ou telo fresco), as imaxes poden parecer un tanto vagas de máis, así que a súa lectura é altamente recomendable neste caso.

Premer na imaxe para descarga-los subtítulos

Son moi poucas liñas, o filme non ten intertítulos propiamente ditos, só aparecen algunhas palabras sobre as imaxes, correspondéndose con sons. Os subtítulos casan con esta copia.

A dona de Stoker e os dereitos de autor

2010-03-19T12:03:00.007+01:00

Unha das informacións que acompañan a todos os artigos sobre o filme, é que non se quixeron pagar dereitos de autor, mudando os nomes orixinais para tentar facer pasar Nosferatu por unha obra distinta a Dracula. A cousa non está tan clara.

Hai un feito contrastado, Prana non pagou un can a Florence Stoker. Ben, isto é todo canto se pode dicir con absoluta certeza, o resto está cheo de contradicións.

Se nos vamos ao guión, vemos que na lista completa de intertítulos que había ao comezo do exemplar de Murnau, os nomes xa son os definitivos (distintos dos de Drácula) e os mesmos que aparecerían durante todo o guión. Nesta listaxe de intetítulos interésanos especialmente o número 2: "baseado na novela Dracula de Bram Stoker, libre adaptación de Henrik Galeen." Isto debería disipar toda dúbida sobre as intencións de Prana-Film de non pagar dereitos facendo pasar Nosferatu por unha obra orixinal. Porén, esta relación de títulos sabemos que tivo algunha pequena modificación (incluso unha adición, que si figura no guión pero non aquí), aínda que podemos estar seguros de que no caso deste intertítulo concreto, si que figurou a lo menos na copia alemá de 1922 da que foi tirada o internegativo que se conserva no Bundesarchiv-Filmarchiv, de onde saíron os intertítulos orixinais presentes na restauración de 2006 feita por Berriatúa. Como vemos na captura que acompaña estas liñas, na parte inferior esquerda non figuran as siglas FWMS coas que se marcan os intertítulos, que seguindo a relación xa mencionada, se crearon para a restauración por non existiren/conservarse na copia alemá (que estaba bastante incompleta). Fora en moitas, fora en poucas copias, estamos seguros de que ese intertíulo chegou ás salas.

Por outra banda, Prana non nomea a Dracula ou Stoker en ningún dos múltiples escritos propagandísticos. Podemos ver no Vampiros de Grau (de 1921, mentres se rodaba o filme), como se atribúe a idea de facer Nosferatu ao incidente vivido polo propio Grau no fronte, en Serbia, no 1916. Xa en outro artigo publicitario saído en Marzo de 1922 (mes da estrea de Nosferatu), falábase de que a idea na que se baseou o filme foi a contemplación [por uns directivos da Prana, personalidades que se viñan ocupando durante anos das Ciencias Ocultas] dunha araña zugando nas súas vítimas ata baleiralas por completo. A continuación e antes de contar a película de principio a fin (os spoilers estaban á orde do día), falaban da necesidade de darlle corpo á idea, non só de amosar unha faceta do ocultismo, senón de facer unha auténtica película. E agora vén o curioso: “parece que nunha novela fantástica atoparon a historia sobre a que basear o filme”. O escrito loxicamente procede da propia Prana, quedando completamente claro na descrición do argumento, que é unha libre adaptación da obra de Stoker; pero por algunha razón non quixeron admitir abertamente que esa novela fantástica era Dracula (cousa que si dicía o propio filme).

Naquel tempo Bram Stoker xa estaba a facer abono, sendo a súa dona, Florence Stoker, a que se encargaba de velar polos dereitos da obra do seu defunto. Cando soubo da existencia do filme (abril), empezou a mover os fíos para que lle pagaran o que era seu. En xullo do 24, Florence Stoker reclamou 5000 libras á DAFU (que quedara cos dereitos e materiais da Prana). DAFU decidiu non pagar e apelar nun xuízo, feito que non agradou á viúva de Stoker, que pediu a destrución do negativo e tódalas copias.

Como era de esperar, o xuíz fallou a favor de Florence Stoker, destruíndose o negativo e todas as copias localizadas en xullo de 1925; por máis razón que tivera Florence Stoker na súa demanda, é lamentable que un xuíz mandara destruír o filme.

Dende entón, xa coa xustiza da súa parte, e ata a súa morte en 1937, unha das maiores preocupacións de Florence Stoker foi dar con toda copia existente polo mundo adiante. Non é que a prioridade de Florence fora eliminar as copias , pero ninguén ía pagar os cartos que reclamaba a dona de Stoker (que non resultarían rendibles), así que seguiu eliminando copias aquí e acolá. Sendo o caso máis significativo o da copia que gardaba Symon Gould, fundador do Film Arts Guild, que exhibiu en Nova York en decembro de 1929. A Universal púxose en contacto con Gould para acceder á copia con vistas á adaptación (autorizada) de Dracula que estaban a preparar. Conseguiron alugala durante tres meses coa promesa de non destruíla. En agosto de 1930 a Universal mercouna por 400 dólares, destruíndoa despois como parte do acordo con Florence Stoker para levar á gran pantalla a obra máis famosa do seu defunto esposo.

Un pode pensar que Prana tentou evitar problemas durante a rodaxe para poder acabar o filme, botando balóns fóra; unha vez rematado xa verían como atallar o problema dos dereitos, ou se cadra a intención era facer caixa mentres non se retirara o filme para desaparecer despois (de feito Prana-Film cesou toda actividade en xullo de 1922, só catro meses despois da estrea de Nosferatu).

La chute de la maison Usher (Jean Epstein, 1928)

2010-01-15T01:28:00.004+01:00

Der Bucklige und die Tänzerin (F.W. Murnau, 1920)

2009-12-23T17:51:00.009+01:00

Der Bucklige und die Tänzerin (O Corcovado e a Bailarina), comezouse a rodar en 1919 e foi proxectada por vez primeira en xuño de 1920. Este é o argumento:

Wilton, un corcovado que sufriu durante toda a súa vida porque a súa enfermidade o convertera en repulsivo para as mulleres; volve sendo un home inmensamente rico de Java, onde descubrira unha mina de diamantes. Nun cabaré de moda coñece a Gina, unha bailarina que acaba de rifar con Smith, o seu rico amante de mediana idade. Por despeito, Gina acepta uns agasallos do corcovado, que aprendera en Java estraños segredos sobre cosméticos e perfumes. Ela incluso parece interesada na súa intensa vida, Wilton toma as súas bágoas de compaixón coma probas de amor. Pero a moza reconcíliase con Smith e comprométense, deixando Gina de acudir a ver a Wilton no seu estraño e suntuoso apartamento. Cando se lle acaban os elixires de beleza que el lle dera, volve por máis. El mistura un sutil veleno cos aceites e ungüentos, así, calquera que a bique, morrerá; mentres, ela descoñece estar inmunizada polo antídoto.

Smith, a primeira vítima, morreu con misteriosas convulsións. Gina comeza a sospeitar de Wilton cando un barón novo, Percy, do que estaba apaixonadamente namorada, empeza a te-los mesmos síntomas. Sae correndo á casa de Wilton. El, tolo de paixón, bícaa, pero cando tenta achegar o antídoto aos beizos, a moza arrebátallo para salvar a Percy. Wilton corre tras ela, caendo polas escaleiras, estira o brazo nun último intento desesperado cara a bailarina topando nada máis ca aire.

O papel principal foi para John Gottowt, que máis tarde faría do profesor paracelsián Bulwer en Nosferatu. A interprete feminina foi Sascha Gura (na foto da dereita).

Como sucedera con Satanas, o traballo de guión (Mayer) foi considerado máis importante có de dirección, ata tal punto que algúns diarios nin tan sequera nomeaban a Murnau. A crítica contemporánea fala dun filme de imaxes fermosas, cun desenrolo non sempre conveniente, véndose a miúdo eclipsado polos maxistrais decorados de Robert Neppach. Escribiuse que esta historia gañaría cunha posta en escena “estilo Caligari” (onde un dos guionistas fora o propio Mayer). O crítico de Film Kurier foi máis xeneroso, fala dun curioso guión que por momentos transita por un erotismo achegado ao vulgar, para ocasionalmente esbozar unha profundidade mística digna de Poe ou Meyrink. Sobre o traballo de Murnau escribe: “Endexamais vin unha produción onde os personaxes floten atmosfera semellante; desprende un perfume tal que os aromas traídos polo corcovado de Java.” Vemos xa, nun dos primeiros traballos, referencias á capacidade de Murnau para xerar climas. Poderiamos estar ante un primeiro paso na consecución da Stimmung do Kammerspielfilm.

Aquí comezaba a relación profesional entre Murnau e Mayer, quen sería o guionista máis importante da súa carreira. Mayer, Murnau e Freund (camarógrafo deste filme) volverían cruzar os seus camiños cinco anos despois para facer historia con Der letzte mann.

Información extraída do Murnau de Lotte H. Eisner

Reportaxe sobre Murnau en Días de cine

2009-12-19T04:41:00.005+01:00

Este xoves, baixo o título "Murnau, pintor de sombras", emitiuse en Días de cine esta reportaxe de Alberto Bermejo onde as imaxes dos filmes do xenio de Bielefeld veñen acompañadas polos comentarios de Luciano Berriatúa. Como non podía ser de outra maneira pola súa duración (9 minutos), é unha aproximación superficial á súa obra, pero non por iso deixa de ser interesante.

Por se eliminan o vídeo de Youtube, podedes ver a reportaxe tamén dende a web de RTVE, empeza no minuto 32 e 12 segundos.

Matrix silente

2009-11-14T01:25:00.005+01:00

No seu tempo The Matrix foi fonte de innumerables parodias, quede aquí a máis silente de todas, feita para a televisión rusa polo grupo Bolshaya Raznitsa:

Agradecer o descubrimento a AmilGZ que a posteou en Os Arquivos da Meiga.

Ménilmontant (Dimitri Kirsanoff, 1926)

2009-08-11T22:51:00.001+02:00

Ménilmontant (Dimitri Kirsanoff, 1926)

2009-08-11T12:14:00.002+02:00

Ménilmontant é unha obra excepcional, non fai concesións ao público, non dubida en amosar a crúa realidade dos seus personaxes. Kirsanoff demostra un dominio abraiante da narrativa, apoiándose nunha montaxe sublime e nunha cámara que escudriña na alma humana, non hai un plano de máis nin un de menos. É un exercicio de plena liberdade, sen artificios, sen moralismos, sen rótulos.

O que é Ménilmontant xa o descubrimos no segundo un de filme, comeza co asasinato dun matrimonio, momento tráxico que aniquila a infancia de súas fillas.

Tempo de rachar co pasado, mirar cara o futuro, deixar o campo e ir cara a cidade, o ritmo muda, atafego, planos de reloxos, traballos frenéticos, tráfico... Os símbolos trocan, un gato xa non é un elemento máis dos xogos da infancia, é un conxuntural compañeiro no ambiente marxinal no que habitan as dúas rapazas, simbiose onde unhas buscan parte da calor arrebatada pola vida e o outro, unha localización máis onde atopar algo que levar á boca para subsistir.

Pode que a casa se compoña dunha habitación e que non estea nun dos mellores barrios da cidade, pero, aínda se teñen a unha á outra.

A menor das irmás (interpretada pola fantástica Naida Sibirskaïa) supón a pureza dun amor inxenuo que se contrapón á luxuria do seu mozo. A noite esperada polo rapaz chega finalmente, calquera traza da nenez da moza dilúese nas augas do río Sena, noutrora un elemento dos xogos entre irmás, agora aínda que se sente tentada a descender á súa beira mentres rememora os felices anos da infancia, apenas dá baixado un banzo, decide dar volta, pola escaleira da vida non se pode descender, por moi felices que foran as estadías en andares inferiores, hai que seguir ascendendo irremisiblemente ata a morte.

Kirsanoff, que o fai todo (escribe, dirixe, monta, encárgase xunto a Crouan da fotografía, produce e mesmo edita), continúa pasmándonos con cada fotograma proxectado. O home cita á mesma hora a ambalasdúas irmás, como a unha xa a “catou” toma dirección á maior. Tralas irmáns, podemos ver un corazón atravesado por unha frecha a costas da maior, e os riscos feitos cun xiz na espera da menor. Aínda que a máis pequena, despois de que a deixaran plantada, pensa en volver para casa, nun último impulso diríxese á casa do rapaz; topando no limiar un bico entre el e súa irmá. A inxenuidade quedou atrás, a relación entre irmás, tamén.

Pero a historia aínda podía tornar máis tráxica, plano da saída dunha maternidade (calculamos que uns nove meses despois), a menor das irmás sae cun bebé en brazos. Desesperación, clarificador plano do lastrado da rúa, o único fogar que lles deparaba o futuro.

Volve a aparecer o río, que coma a corrente de xente parece fluír sen memoria, sen ter conta de ninguén, o neno chora, a nai mira para el, o xentío, o río, liberador fluír, temémonos o peor, o tráxico final dun acabado de chegar por unha nai que non o pode manter, deixamos á nai pensativa nunhas escaleiras. Cambio de secuencia, mantemos o nó na gorxa ata que no banco dun parque, vemos á nova nai co fillo no colo despois de ocupar o sitio do home nunha sobreimpresión. Chega un vello, que senta no outro extremo do banco, o bafo que foxe embaixo do seu bigote faise visible polo frío do día. Na cabeza da rapaza o anhelo das comodidades dun fogar, coa súa cheminea, a súa auga corrente, os seus cubertos para acometer un reparador xantar... A pericia de Kirsanoff preséntanos un anaco de pan e un chisco de embutido derriba dun periódico, coma o máis gorento dos pratos. A rapaza tenta achar abrigo para a súa man no interior da chaqueta, o magnetismo que irradia a comida fai que a mirada da moza se dirixa espasmodicamente cara ela. Agora as palabras sobran, queden coa secuencia:

Acabamos de presenciar unha secuencia que faría estremecerse ao máis ríxido dos corazóns, tan fantástica que sería unha aldraxe tratar de traducila a grafemas.

Aparece unha terceira muller, unha das dúas alternativas á indixencia, a delincuencia. Pequenos furtos que gañan en intensidade ata a xustiza apoética do final. Entrementres, vemos uns tacóns sobre unha lameira, só poden provir dunha muller que optou pola outra alternativa á mendicidade, a prostitución. Pero este non é un novo personaxe, na escura e fría noite, a mirada da primípara crávase na familiar faciana da “azafata”. A maior fita con culpa, con humillación; despois duns intres dubitativos, a irmá máis nova achégase e deixa ao rapaz en brazos da súa tía, amargura e tenrura nun estremecedor reencontro, se cadra non é unha gran reunión familiar en Nadal, á calor do fogar dunha gran casa, perante unha copiosa cea; pero se cadra esa reunión entre unha mendicante, un bebé e unha puta, resulta tanto ou máis gozosa.

Que mellor maneira que inaugurar o noso cuarto ano en liña (como bule o tempo...), que con este filme.

Der müde Tod (Fritz Lang, 1921)

2009-07-07T12:17:00.002+02:00

Berriatúa aclara o tinguido da escena da dilixencia

2009-06-21T11:47:00.008+02:00

Poñámonos en antecedentes, en febreiro do pasado ano escribía un chisco sobre a nova restauración de Nosferatu, que saíra algún mes antes (en España aínda tardaría un tempo en ve-la luz), topándolle a esa restauración unha única pega (e non pequena ao meu entender), o que consideraba un erro á hora de tinguir a copia, tendo coma referencias unicamente a restauración de 1995 (que xa utilizara o mesmo material que a presente) e o código de cores que xa nos transmitira Murnau secuencia a secuencia (o que considero máis importante), e que mantiña a súa verosimilitude durante todo filme. Reproduzo aquí a parte daquel artigo que nos ocupa:

Vexamos capturas da secuencia completa da do 95:

Amence (por tanto tintura rosada), Hutter esperta, aséase.

Non sabemos se tería almorzado, ou se sae directamente para partir. Xa é de día, tintura amarela.

Saca a cabeza pola fiestra da carruaxe, aínda amarelo.

Vista ao ceo, está escurecendo (rosados propios do solpor)

Os cocheiros deciden non continuar, mantéñense os rosados ata que Hutter supera a ponte.

Co paso da ponte chega a noite.

Nova restauración

Amence (por tanto tintura rosada), Hutter esperta, aséase.

Sae, como dixemos antes non sabemos o tempo que puido pasar, se saíra directamente aínda podía estar amencendo, así que neste caso darémoslle o beneficio da dúbida, e aceptamos este rosado. Pero...

Xa está ben avanzado o camiño e manteñen a cor rosada, incomprensible.

Hutter advirte ao cocheiro que está a anoitecer, que se dea présa. Seguimos cos rosados do amencer!

Bang! No plano do ceo onde se nos amosa que está a escurecer, e cando deberían cambiar do amarelo ao rosado, fan o contrario, meten o amarelo (habían de ter marcado aí un cambio de tintura pero...).

Os cocheiros deciden non continuar, mantéñense os amarelos ata que Hutter supera a ponte a pé.

Co paso da ponte chega a noite.

Tendo acceso aos DVD e pouco máis, todo o escrito referente a isto non podía ser máis que especulativo:

Abraiante!, a noite chegou a cachón xusto despois de amencer. A restauración utilizou coma base unha copia tinguida de 1922 da Cinémathèque Français con intertítulos en francés, completando escenas perdidas cunha copia de 1939 do Bundesarchiv-Filmarchiv tirada dunha copia de exportación checoslovaca dos vinte. Outras escenas saíron da Die Zwölfte Stunde (unha remontaxe sonora dos 30 con novas escenas e sen a autorización de Murnau) atopada tamén na Cinémathèque Français; nada novo baixo o sol, se non me falla a memoria a mesma orixe cá restauración anterior (agás algúns intertítulos feitos pola FWMS imitando os orixinais, para as escenas onde non se conservaban os da copia primixenia). [...], non teño datos de se neste caso (o da secuencia comentada) as tinturas figuraban na copia tinguida da Cinémathèque Français (que xa se utilizou para a do 95), aínda que así fose non me cabe ningunha dúbida de que sería un erro de quen tirou a copia no seu día, [...]; de calquera maneira, parece obvio que na presente restauración están equivocadas, fora cal fose a orixe.

Pois no recente Nosferatu. Un film Erótico-Ocultista-Espiritista-Metafísico (que ten moito máis material inédito do que percibira na ollada superficial), Berriatúa aclara o asunto:

Otra cuestión importante sobre el color de la nueva reconstrucción de Nosferatu y que ha provocado sorpresas y críticas en los foros de Internet son los aparentes errores de tintado.

La única referencia existente sobre el color de Nosferatu es la copia nitrato francesa[...]

[...]Aún más extraño es el cambio de colores en las escenas de la diligencia[...] Lo sorprendente es que los planos de atardecer son amarillos, un color destinado normalmente para la luz del día. Se pasa directamente del rosa, que se supone que es un color para el manecer, al atardecer y éste se tiñe de amarillo. Un código de colores inhabitual y muy extraño.

En las restauraciones anteriores Patalas no había seguido los colores de la copia francesa considerándolos absurdos. [...] De esta forma había retrasado la salida de la diligencia con Hutter, que en su versión no sale de la posada al manecer sino ya con el sol alto.

Nosotros hemos respetado los colores de la copia francesa porque no podemos estar seguros de que esos tintes sean erróneos, al no haber encontrado ningún otro caso a lo largo de la película, y porque históricamente la copia fue vista así por los espectadores, al menos en Francia.

Digamos que dalgunha maneira isto xustifica o tinguido da secuencia, está claro que non foi un inexplicable descoido (que me custaba moito crer, alégrome de que non fora así), foi feito de maneira consciente, aínda que non por iso deixo de estar en desacordo. Como dicía na parte resaltada da autocita de arriba, viñera de quen viñese a equivocación, resúltame obvio que o é (aínda que fora xa nos anos 20), neste caso estou máis próximo a Patalas. O razoamento de Berriatúa resulta inconsistente, primeiro critica a decisión de Patalas dicindo que así Hutter na súa versión (sic) saía da pousada entrada a mañá, porén defende que ben entrada a tarde na "súa versión" mantéñanse os rosas do amencer porque non hai ningún outro documento que aporte información sobre a cor. Ou ben aceptas que as tinturas seguen un código de cores que reflicte a hora do día e restauras conforme a el (cousa que non me estrañaría que fixera cando Emillie Kurz entra co candil na habitación onde Hutter fará noite), ou copias as tinturas tal e como aparecen na copia francesa (deixando en b/n as escenas que non aparecían nesa copia, pois non podemos estar seguros de que as tinturas foran as correctas). De feito hai unha terceira opción, manter o tinguido desa escena dándolle unha explicación, pero non foi quen de facelo.

Por outra banda, Berriatúa di que o que pretenderon facer para esta restauración, non foi restaurar nin reproducir a copia francesa (por que afanarse entón en manter esas tinturas que non seguen un código que respecta o resto do filme) cos rótulos franceses, senón reconstruír o Nosferatu orixinal alemán. E para iso non se baseou só en probas irrefutables, como é lóxico (unha restauración ten que ter certa parte especulativa), podemos utilizar como exemplo o intertíulo do que falamos o outro día (un insubstancial, no reencontro de Hutter e Ellen na súa casa), que engadiu a esta restauración (non figuraba en ningunha das de Patalas) aínda que non se conservara en ningunha das copias existentes, nin figurara sequera na lista de intertítulos, só se podía ler no guión (do que sabemos que moitas cousas, incluso anotacións a man de Murnau, non chegaron a plasmarse no filme), pero se un repara no filme, xusto onde o guión fala dese intertítulo, vese que faltan uns cantos fotogramas, incrustando aí o rótulo, sen aportar unha información relevante, si que fai que todo case. Da mesma maneira que corrixindo aquelas cores, tódalas tinturas do filme terían sentido. Isto que non se tome coma que un pailán coma min pretende darlle leccións de como facer as cousas a un profesional disto que leva 30 anos procurando a mellor restauración posible de Nosferatu (sendo o maior experto mundial tanto nela en particular coma en Murnau en xeral), simplemente, creo que neste caso concreto trabucouse e as súas explicacións non son consistentes co resto do seu traballo.

Adeus Mundo Silente, benvidos habitantes do Pacífico Sur

2009-06-05T17:30:00.003+02:00

Vai de novas, unha delas non ten demasiado de novo:

Tres anos e medio de proselitismo silente chegan á súa fin

Na rede hai dous traballos referenciais de recompilación silente. A decana filmografía de cine mudo de bluegardenia tivo a súa última e derradeira actualización hai xa 22 meses. Esta semana foi a Mundo Silente de satantango a que viu as súas derradeiras adicións (non haberá máis, aínda que o sitio afortunadamente permanecerá en liña), culminando así unha impagable andaina de 3 anos e medio, nova acollida con ledicia (pola posta ao día) e certo ar tristeiro e melancólico polo adeus.

Sen máis, desexarlle a mellor das sortes a satantango nos seus proxectos e agradecerlle o seu traballo en favor de que o cinema mudo deixara de permanecer calado.

Murnau chega ás pantallas da Galega

Si, non estamos a 28 de decembro, este sábado 6 de xuño a iso das dúas e cuarto da madrugada os pubs da Galiza presentarán unha desértica estampa porque a rapazada estará co nariz pegado á pantalla do televisor contemplando a última obra (e non por iso menos mestra) de F.W. Murnau. Na web da TVG lese:

TABÚ
Tabu / A story of the south sea

(Drama) Rodada en Tahití e Bora Bora retrata, de xeito case documental, os costumes e modos de vida da xente do Pacífico Sur, á vez que narra a historia tráxica de amor entre Matahi e Reri. Son un mozo e unha moza que viven na illa de Bora Bora, onde se manteñen as tradicións centenarias. Ata a illa chega Hitu, quen notifica a Reri que debe saír do fogar para converterse na virxe sagrada. Ela é tabú. Ante isto, a rapaza foxe con Matahi a outra illa, onde a influencia do mundo exterior é maior. Matahi é un pescador excelente de perlas, pero non consegue as suficientes para pagar a débeda que medra debido á súa xenerosidade. Os problemas complícanse porque Hitu os atopa...

Confiemos en que isto non supoña un feito illado na programación da Galega e que a copia exhibida estea na liña da última silente que vin na TVG hai uns meses (The General, coa edición MK2, a mellor que existe, que nin tan sequera saíu á venda en castelán, porén si se atopa na gloriosa mula, por suposto) e non coa deplorable calidade habitual das poucas películas dignas que emiten ás tantas. Ogallá cheguen novos filmes silentes que continúen corrompendo as ánimas da xuventude dende as pantallas da televisión pública.

Actualizo: Se ben a calidade de imaxe non foi pésima, si que hai copias moi superiores, porén o son era lamentable. Cabe salientar, por outra banda, que a película comeza coa montaña da Paramount (que adquiriu no seu tempo os dereitos de distribución, dereitos que venceron en 1948!!!), o que dá unha idea do noviña que era a copia exhibida. Non vexo nada lóxico iso de pasar unha película ás dúas e pico e aínda así estar a interrompela cada 20 minutos (por pequenos que sexan os cortes de publicidade).

Un vampiro de papel

Por se o “sub-especial” de Nosferatu incluído no Especial Murnau non estivera a ser xa extenso abondo, chega ás librarías o último traballo do apóstolo do Murnauismo. Luciano Berriatúa vén de publicar (seica saíu en abril, coma sempre son o último en saber destas cousas) o libro Nosferatu. Un film Erótico-Ocultista-Espiritista-Metafísico.

Souben da súa existencia onte pola noite de forma casual por Cayetana Guillén Cuervo (os camiños do Señor de Bielefeld son...). Alá que me fun hoxe pola mañanciña a Follas Novas, coa axuda dunha escada acadei o único exemplar que había nos acugulados estantes da colosal libraría. Pero o caprichoso sino agardábame unha última sorpresa, o prezo, 60 €urazos!!! Levaba “só” 54 no peto, outro par de moedas de dous euros e a ironía do momento sería total, libro deixado en custodia e retirado uns minutos despois, rematouse o comer este mes. Berriatúa introdúcenolo así:

NOSFERATU

Un film Erótico-Ocultista-Espiritista-Metafísico

Así era presentada en 1922 la película de Murnau Nosferatu, un clásico del cine de terror que fue concebido y producido por miembros de una logia ocultista para divulgar sus ideas.

Sobre esta película escribí un largo capítulo en mi libro Los Proverbios Chinos de F.W. Murnau publicado por Filmoteca Española en 1992.

Han pasado casi 17 años y en ese tiempo se han corregido errores y han aparecido nuevos materiales que hemos creído oportuno dar a conocer aprovechando la salida en España del DVD de la última restauración de la película realizada en 2006.

Espero que este nuevo libro pueda ayudar a disfrutar de la visión de la película con nuevas claves que permitan aún más, si cabe, sentir los escalofríos que, como una ráfaga de aire helado “han sufrido” sus espectadores durante casi un siglo.

Obviamente, só tiven tempo de botarlle unha (literalmente) ollada superficial de atrás a diante. O desproporcionado do prezo (custoume máis có dobre volume dos evanxeos do Murnauismo) ten que ver coa inclusión da última restauración do filme en DVD, que por outro banda, xa tiña. Na parte interior da tapa dianteira do libro (como se ve na fotografía) teñen o seu sitio eses dous discos que editou hai uns meses Divisa en caixa metálica. Precisamente é Divisa a que edita tamén este libro, a mesma Divisa que se caracteriza polas chapuzas (algún día habería que falar con documentos gráficos dos seus intertítulos deste Nosferatu e Caligari) e por demostrarme que aínda hai xente no mundo moito máis preguiceira ca min (que xa é moito dicir). Nesta restauración incluíuse un novo intertítulo que non figuraba nas anteriores, nin tampouco na lista de rótulos do libro de Eisner, pero que si aparecía no guión e era requirido pola propia película, non polo seu contido, superfluo coma algún outro, pero si porque no reencontro de Ellen e Hutter, parecían faltar uns cantos fotogramas, que non era tal, senón o oco para ese intertítulo. Pois ben, os moi nugalláns sincronizaron os seus “marabillosos” intertítulos e os subtítulos (nesta edición pódese elixir, na da vella restauración había que comerse os grotescos da casa ou desactivalos e aprender alemán) á nova restauración, pero nin de conta se deron de que había un novo rótulo. Menús e demais “extras” (aparte do par de anacos do documental El lenguaje de las sombras) son esencialmente os da antiga restauración que saíra primeiro con portada en cor verde (a que teño eu) e algún tempo despois en versión dourada coas verbas “edición coleccionista”, non fora a haber algún paspán que a volvera mercar esperando topar algo novo... Das fotos que aparecen na caixa de Schloss Vogeloed, falamos outro día (se vostede ten o DVD e non reparara antes, bótelle unha ollada).

Tendo Los proverbios, lido o artigo da Filmoteca que comentaba o outro día e vendo a parte do documental El lenguaje de las sombras onde se fala de Nosferatu, dicir que se cadra o libro non aporta tantas cousas novas como esperaba, pero si que nesa primeira ollada vin algo de material gráfico inédito e algún que outro artigo da época que non estaba nos evanxeos, pero non podo por menos que botar moito en falla a inclusión do guión do filme (algo se fala del e saen fotos dalgunhas follas, pero sendo un libro que vai só de Nosferatu...). Visualmente o libro non parece editado por Divisa, é ben bonito, tapa dura, boa calidade de papel e moitas fotos, 318 páxinas, pouca letra e ben grande e o par de DVD's, que agradecerán os que aínda non os mercaran e que lles amolará (por pagar dúas veces polo mesmo) aos que si. Xa falarei en condicións despois de telo lido pero é bo deixar estas palabras para que o lector decida se lle interesa, ou non, mercalo. Por certo, inclúese unha fotografía de Albin Grau (o outro día dixen que non se conservaba ningunha), pero non é unha fotografía nova para min, xa dera con ela nunha procura pola rede hai un par de anos, creo recordar que era nunha páxina sobre a OTO e levaba o nome da páxina derriba da imaxe, ou algo así, non lle dei moita credibilidade, a do libro é exactamente esa sen as letras impresas enriba, cunha calidade similar (pixelado e demais), será el entón.

Andrómenas e máis andrómenas

2009-06-01T01:33:00.004+02:00

Tempo de reorganizar o sitio, o Especial Murnau seguirá marcando o futuro. Finalmente recuperaremos tódolos argumentos dos seus filmes perdidos (tirando do libro de Eisner), acompañándoos de cadansúa galería de imaxes (de existiren estas). Na análise de Nosferatu cheguei ao momento no que xa é ineludible falar de pintura, como diso sei (se é posible), menos ca de cinema, estou a escaparlle ao traballo. É evidente a relación entre a pintura e o cinema de Murnau en xeral, pero especialmente nalgúns filmes, así que aínda que algo falarei nas películas en cuestión, creo que é necesaria unha entrada adicional que trate o tema. Non é a única entrada específica que pide o especial, así de primeiras ocórreseme facer artigos para a Die Entfesselte Kamera (cámara desencadeada en galego), a sombra (así en singular, non confundir coa iluminación, que se cadra tamén precisaría a súa) e pode ser que algún sobre perspectiva (ángulos de cámara orixinais, decorados en falsa perspectiva, figuras recortadas e demais), pero todos estes temas técnicos non teño claro como encaralos, porque dende logo copiar información e vía, non é un dos obxectivos do sitio. Tamén é a miña intención que persoas fundamentais nos seus filmes, e máis as recorrentes, teñan o seu lugar, polo que na medida do posible falaremos un chisco sobre eses traballadores (xa sexa dentro das análises dos filmes, xa sexa nun artigo aparte), aínda que non descarto que algún deles sexa o protagonista dalgún especial futuro.

Exemplificando con Nosferatu, e aínda que a figura que desperte máis fascinación por toda a lenda creada arredor do filme, sexa a de Max Schreck (ao que veremos noutros dos seus traballos, algunha capturiña e pouco máis, non debe ter maior interese fóra da lenda); a máis interesante e enigmática é a de Albin Grau, sobre o que pouco máis da súa relación coas loxas ocultistas se coñece (non se conserva sequera un retrato seu, e incluso o seu nome “Albino Gris”, cheira a pseudónimo que tira para atrás), dicir dende xa que en Fra Pacitius (con ese nome era co que asinaba algúns dos seus artigos e pinturas ocultistas, aínda que tamén utilizaba o de Grau) non teño interese, polo que non penetrarei en temas exotéricos máis do imprescindible. Centraremos, pois, a nosa atención na súa figura en forma de tradución de artigos (escribiu algúns para promocionar Nosferatu, coma vampire), a publicación dalgúns dos seus debuxos (como o que acompaña esta entrada, dando unha idea de ata que punto era perfeccionista Murnau) e como non, prestando atención ao seu traballo noutros filmes (que moito me temo será só Schatten). Berriatúa escribiu un moi interesante artigo, “En busca de Albin Grau. Sobre el trasfondo exotérico de Nosferatu”, publicado no número 27 de “Archivos de la Filmoteca” (outubro de 1997), como ben indica o título, enfocado na parte exotérica (que repito, non é algo que me interese demasiado), pero alén diso (é un artigo extenso, 23 páxinas), atopamos outras cousas interesantes sobre Nosferatu e algunhas verbas sobre o seu documental sobre F.W. Murnau. O documental en cuestión ten por título El lenguaje de las sombras, e non me trabuco na lingua orixinal, algunhas semanas antes de chegar a este artigo xa descubrira que o que hoxe podemos ver de maneira fraccionada (e ata onde sei incompleta) nas últimas edicións dos filmes de Murnau en DVD, baixo o título de Die Sprache der Schatten con copyright do FWMS 2007; non é outra cousa que a serie documental que gravara o propio Berriatúa en 1995 para TVE. Despois de procurar bastante pola rede tentando entender certas cousas que non cadraban (por exemplo: por que no documental as imaxes que se amosan dos filmes non están restauradas cando precisamente esas restauracións correran a cargo do FWMS?), dei co pdf que vencello arriba, bastando esa escasa información para saír da miña perplexidade. Aínda que escribín a TVE para preguntarlle en relación á serie documental, cousas do tipo de se se chegara a emitir pola televisión pública ou se TVE conservaba dereitos de emisión (parece claro que non); falando mal e pronto, pasaron de min como da merda, un par de meses despois sigo sen ter contestación. Haberá que insistir un chisco, ou un non tan chisco, e esperar unha contestación antes de facer conxecturas e soltar improperios. Como mostra do complicado que lle resultou a Berriatúa conseguir que a “Televisión de todos” lle producira o documental, di no seu artigo: “Pero con ser esta unha aventura apaixonante para min, o que resultou unha auténtica aventura foi convencer a Televisión Española de que producira unha serie de documentais sobre un director do cinema mudo alemán. Chema Prado, o director da Filmoteca Española, estaba convencido de que era unha boa idea e pelexou por ergue-lo proxecto. Tardamos un ano e medio en conseguilo”. Se algún día teño acceso á serie documental completa, tamén terá a súa entrada no blog, por agora só vin un par de anacos que supoñen pouco máis dunha cuarta parte da serie completa.

Tamén parece ineludible falar das múltiples lendas que circulan arredor de Nosferatu, alén de comentar a película de Merhige, se cadra “ficciono” un chisco, e doulle certa forma ás lendas, se non é así, non as incluirei.

Algo que non podía faltar e do que non son moi amigo, é unha biografía. Como non me gustan, aparte de publicar unha tradución da súa archicoñecida autobiografía (por aquilo de que seguramente en galego non se poda atopar por aí), farei un collage con declaracións de persoas que o coñeceron máis para definir a súa personalidade que a súa vida, que me resulta moito máis interesante que o típico e aséptico artigo de enciclopedia.

Sobre o que escribín referente a O mañá de Recanto Silente, definitivamente non haberá no futuro (non no próximo, polo menos) un lugar para definir o movemento expresionista no cinema (para compensar teremos unha entrada sobre o como de afastado estaba Murnau del). Unha das razóns polas que o ritmo de publicación do blog se ralentizou, foi a fonda admiración polo cinema do de Bielefeld, o que rematou por supoñer levar cada entrada cun tino se cadra excesivo, por iso aprazaremos o Especial Sjöström (co que sucedería algo similar) indefinidamente para que o sitio teña a oportunidade de acadar un certo ritmo cando finemos con Herr Plumpe (o que non quere dicir que non se vaia a comentar ningún filme do cineasta sueco ata entón). Aínda que os prazos e as datas carecen de sentido aquí (e se algún día se deron/dan, non lle presten moita atención), si que nun futuro máis próximo (signifique o que teña que significar iso), terán o seu oco aqueles especiais máis pequechos sobre a Lúa (algo esvaecido polo tempo transcorrido dende a súa concepción) e sobre a obra de Edgar A. Poe no cinema, adiantándonos un chisco, xa están feitos os subtítulos galegos para os filmes baseados en The Fall of the House of Usher, a curta homónima de Webber e Watson e o La Chute de la Maison Usher de Epstein (un deles xa está subido e o outro está morto de risa no disco duro, a ver se amañan os problemas de Opensubtitles e publico os enlaces).

Respecto a outras seccións, en Voceiros do silencio parece que a temática libre resultou un potente inhibidor, polo que non conten con novas entregas a medio prazo. En Era así, porén, si hai xente que me confirmou a súa intención de participar (xa saben que calquera está invitado), aínda que sen saber cando (lembran aquilo da inexistencia de prazos?), si cabe esperar participación. Dende a creación mesma de Si1ente en uns e cer0s intúo que están a agardar por certa entrada e a súa correspondente entrevista, pois ben, será a vindeira entrega.

Silandeiros saúdos

The Fall of the House of Usher (Webber-Watson, 1928)

2009-05-15T23:43:00.001+02:00

Schloß Vogelöd (F.W. Murnau, 1921)

2009-04-18T18:45:00.007+02:00

Un grupo de aristócratas reúnese no castelo dos Vogelschrey para pasar unhas xornadas de caza. Sen ser convidado, únese ao grupo o Conde Oetsch, sospeitoso de ter asasinado a seu irmán anos atrás. Alí tamén se dará cita a súa viúva, agora casada co Barón Safterstädt. O sol apenas fai aparición, quedando confinados no castelo pola chuvia a maior parte do tempo. Nun ambiente claustrofóbico reaparecen as pantasmas do pasado e a culpa e as sospeitas apodéranse das paredes do castelo.

“Gustaríame que nos aforrara
a todos a incómoda situación
de sermos testemuñas do seu
encontro coa Baronesa, Sr. Conde."

Premer na imaxe para descarga-los subtítulos

Axústanse a este ripeo

Der Knabe in Blau (F.W. Murnau, 1919)

2009-04-18T05:57:00.008+02:00

Desta volta falamos do filme máis antigo de Murnau, un filme que é moi posible que nin se chegara a estrear. Está producido (Ernst-Hofmann-Film-Ges) e protagonizado por Ernst Hofmann, o guión é da súa muller, Hedda Hofmann (por aqueles tempos Ottershausen), inspirado no cadro The Blue Boy de Gainsborough. Na foto de arriba pódese ver como se copiou o cadro (un óleo pintado para a ocasión) de Gainsborough substituíndo ao mozo de azul por Hofmann.

Non se conserva nin tan sequera o guión, só sobreviviron unhas cantas fotos. A propia Hedda Hoffman lembra o argumento do filme, publicado no Murnau de Eisner, e traducido a continuación:

Thoma von Weerth, o último supervivente dunha antiga familia nobre, vive na pobreza e o retiro cun antigo servinte, nun romántico castelo en ruínas rodeado de auga. Acostuma a contemplar o retrato dun dos seus devanceiros, co que se sente misteriosamente vencellado. É el a reencarnación dese mozo de azul que leva ao peito a famosa “esmeralda da morte” que tanto infortunio trouxo á súa familia? Para eludir a maldición, outro dos seus antepasados escondeu a alfaia nalgún lugar do castelo, e Thomas, obsesionado polo retrato, rexistra en van cada recanto na súa procura. Unha noite, aparéceselle o rapaz de azul, guiándoo ata o lugar no que se encontra a esmeralda.

Cando se ergue, von Weerth atopa a esmeralda no lugar indicado no soño, o seu servinte pídelle que se desfaga dela, pero el non atende.

Entón, chegan uns músicos ambulantes ao castelo e o mozo castelán namórase dunha rapaza xitana que, coa a axuda do patriarca do clan, teno baixo o seu control. Os xitanos arrebátanlle todo: a esmeralda roubada, o castelo queimado e o retrato estragado. Thomas cae enfermo pero é salvado polo amor puro dunha fermosa actriz, que lle devolve a alegría de vivir coa súa desinteresada devoción.

O castelo no que transcorre a acción no filme é o Wasserburg Vischering, que está na cidade de Lüdinghausen en Nordrhein-Westfalen, onde se rodaron tamén as escenas de exteriores, os interiores filmáronse nos estudios Saturn-Film-Atelier de Berlín.

Schloß Vogelöd (F.W. Murnau, 1921)

2009-04-18T04:56:00.013+02:00

A elección da historia, e xa non só pola súa calidade, é equivocada; non é facilmente transportable ao silente, require de moitas explicacións, e por tanto de intertítulos. De todas maneiras un filme pode reducir moito os seus textos se hai detrás un concienciudo traballo de planificación, pero en Schloss Vogelöd, por un lado non pagaba a pena (a cousa non daba para máis) e os escasos, tempo de filmación e presuposto, facían imposible a dedicación que requiriría o filme para contar cun número reducido de carteis. Así e todo non está por riba da media de intertítulos das producións da época. Este filme de encargo de Pommer, rodado en escasas dúas semanas, que parece quedar moi lonxe das preferencias de Murnau; supón unha curiosa particularidade na súa carreira, foi un dos seus poucos traballos que convenceron tanto á crítica coma ao público, o que propiciou que Pommer contratara a Murnau en exclusiva para a Decla (que a finais de ese 1921 sería absorbida pola Ufa) mentres este se encontraba rodando Nosferatu.

Schloss Vogelöd non podía, por máis, que ser un filme menor na súa carreira, pero o certo é que se evitamos comparalo coas obras mestras que viñeron despois, é un filme destacable en varios aspectos. Detrás desas restricións presupostarias había un equipo de traballo realmente brillante, a Murnau uníronselle Carl Mayer, que sería o encargado de sacarlle algo de partido á novela de Stratz (tería a axuda de Viertel no seu empeño), Hermann Warm (coa colaboración de Herlth nos bocetos) para os decorados (sendo un adianto do gran traballo de Phantom) e Fritz Arno Wagner (que participaría no seguinte traballo de Murnau, Nosferatu) e Laszlo Schaffer para a fotografía. Tamén se contou co asesoramento do Conde Montgelas para reproducir o ambiente aristocrático.

A acción transcorre no Castelo Vogeloed, representado por unha gran maqueta que segundo Warm “ocupaba un estudo enteiro”, utilízase un plano da maqueta como transición, diferentes momentos do día e condicións climatolóxicas, pero supón un dos grandes erros do filme porque a maqueta non está nada lograda.

Schloss Vogelöd non consegue unha identidade propiamente fílmica, ten moito que ver que a historia demande espazos teatrais, a meirande parte da obra transcorre no interior da mansión. A iso hai que sumarlle a actuación de Olga Tschehowa -neste, o seu debut cinematográfico-, incapaz de desprenderse dos tics teatrais, non só lle sucede a ela, pero si especialmente a ela.

A falta de outros recursos, os primeiros planos no filme supoñen unha porta á alma dos personaxes, preséntanse como contacto directo co espectador, transportando confidencias, pensamentos, medos...

Coma nos filmes seguintes do director, o principal esforzo da película é crear unha atmosfera que somerxa ao espectador na historia. Schloss Vogeloed precisa xerar unha sensación claustrofóbica, para iso válese en primeiro termo dun recurso climatolóxico, o chover constante confina espacialmente aos personaxes e tamén psicoloxicamente, xa non hai soporte para o propósito que os levou alí, a caza non tardará en deixar de ter sitio sequera nos seus pensamentos, mergullándoos irremisiblemente no desagradable universo de culpa, sospeitas e temores, que gravita arredor da morte do Conde Peter Paul Oetsch.

Para potenciar a sensación de confinamento, o drama, a sospeita... Murnau aproveitase do contraste (recurso que tamén utilizará en Sunrise). O espectador agradece certas vías de escape nun drama, momentos que reduzan a tensión, Schloss Vogeloed ten un personaxe deseñado para cumprir tal función, o que se nos presenta (nun arranque tamén moi teatral) coma o cabaleiro medorento (personaxe interpretado por Julius Falkenstein), o seu temor esconde certas doses de comedia. Precisamente o segundo acto empeza na habitación do home medorento, amence un día soleado, por fin poderán saír de caza, prodúcese aquí o paréntese que potenciará as secuencias dramáticas que están por vir. Hai certa transición, vemos os xogos ao aire libre de mulleres e cativos, primeiro aínda non libres por completo, confinados entre robustas árbores (o sobreencadre é algo común no filme) e despois a excarceración pasa a ser tamén espacial, correndo pola fraga, simbólico acto de liberdade e despreocupación. Pero o momento dura moi pouco, cando as mulleres paran exhaustas, Centa von Vogelschrey (a muller do dono do castelo, interpretada por Lulu Kyser-Korf que había de ser tamén a súa dona na vida real), pregúntalle por que o seu marido está sempre tan calado, entón péchase o paréntese, a chuvia volve e con ela as sospeitas e a culpa.

Neste lapso tamén vemos ao noso comediante como le o parte meteorolóxico na prensa “Hoxe, sol. Sen risco de chuvia” e bica o periódico ante as boas novas, e como é o derradeiro en prepararse e en saír para a lúdica actividade de matar animaliños por afección. Con tan mala sorte que apenas sae polo portal, as inclemencias meteorolóxicas fórzano a regresar.

Para os protagonistas xa non haberá descanso, os nenos xogan agora soamente coa señora de von Vogelschrey.

Pero o espectador aínda terá un último descanso en forma de soños, un pesadelo e outro reparador e xusticeiro. Repasémolos:

O primeiro é o do medorento, a monstruosa man simboliza o medo informe que se agocha nas paredes do castelo (que non será revelado ata o final), arrastrando con el aos habitantes. A constatación de que fora un soño e o protagonista da mesma, supoñen unha nova ruptura no drama, ruptura que vén dun chisco antes cando o propio cabaleiro medorento tapia a porta cuns mobles ante a misteriosa desaparición do Padre Faramund. Este paréntese acrecéntase con outro soño:

O pequeno pinche, larpeiro presentado nunha secuencia anterior que dá sentido a este soño (onde o cociñeiro o amoesta cunha sonora galleta silente por atacarlle á nata coa que estaba a elaborar uns doces), víngase coa aprobación do Padre Faramund, representante da xustiza divina. Cos soños remata o terceiro acto e morre calquera opción de escape do drama para o espectador, o cabaleiro medorento abandonará o castelo coa mañá.

O Padre Faramund parece oficiar de confesor, pero en realidade fai as veces de xuíz, as confesións da Baronesa Safferstädt prodúcense na habitación derriba das escaleiras, coma se dun estrado se tratara. Nun deses testemuños, lembrando os tempos felices co seu defunto esposo, chega este marabilloso flashback:

O flashback iníciase cun primeiro plano da Baronesa (a natureza sempre presente na rememoración de tempos felices), a continuación un reencadre amósanola dende máis lonxe, a contraluz, despersonalizando a esa muller que ante a chegada de seu home abandona a habitación, pero nós ficamos dentro, contemplando a escena a través da fiestra, un sobreencadre que mostra unha realidade allea, a distancia e os acontecementos fan que a propia Baronesa vexa o seu pasado coma se fora o de outra persoa.

Deixaremos esta análise con outro par de tomas interesantes, referentes á distancia entre a Baronesa e os seus dous maridos. Co primeiro o afastamento xorde cun súbito interese deste pola vida espiritual, renunciando a todo o mundano (incluíndo as relacións carnais coa súa muller), este plano é esclarecedor:

E estoutro, co segundo:

Distribución simétrica do espazo, cada un dos cónxuxes nun recuncho, as circunstancias uníronos, comparten espazo e vida, pero aínda así existe unha gran distancia entre ambos.

Por certo, non comentei nada das tinturas porque non as entendo, a súa utilización parece bastante arbitraria, en teoría si se conservaron, porén sorprende que Murnau anotara no seu guión que os soños irían en branco e negro, pero como xa vimos, nun utilízase o verde e noutro o azul.

Nosferatu (F.W. Murnau, 1921)

2009-03-29T18:58:00.007+02:00

Hutter e Ellen son unha parella nova que reside na tranquila cidade de Wisborg. O mozo traballa para Knock, un axente inmobiliario, que o envía á terra das pantasmas para pechar a cuantiosa venda dunha casa a un nobre carpático, o Conde Orlok. Coa chegada ao castelo do Conde en Transilvania, a existencia de Hutter altérase por arrepiantes visións.

Os seus ollos esculcaban as
ondas e o distante horizonte,
na procura de seu amado.

Premer na imaxe para descarga-los subtítulos

Axústanse a este ripeo, que xa se pode atopar tamén na filmografía silente de satantango. Están feitos a partir da transcrición (traducida ao inglés) dos intertítuos orixinais que aparecen no libro Murnau de Lotte H. Eisner.

Nosferatu (F.W. Murnau, 1921) (IV)

2009-03-23T01:52:00.004+01:00

Quedaramos, cando eramos todos máis novos (Murnau un rapaciño que agora xa vén de cumprir os 120) e a burbulla inmobiliaria aínda non estourara, con Hutter amañecendo trala trabada de Orlok (volvermos sobre a trabada no futuro, despois doutros ataques). En contraposición coa encarnación do terror que mostraba a súa face a noite anterior, Hutter desprendía serenidade, felicidade e coma sempre inxenuidade. O almorzo estaba na mesa, xa falaramos sobre iso aquí, así que continuamos a partir de aí.

Antes facer un inciso, cabe destacar que neste tempo, a miña biblioteca medrou cun novo exemplar que será de moita utilidade para esta andaina. Despois de estar longo tempo detrás del, dei cun exemplar, a prezo razoable, do Murnau de Lotte H. Eisner (terá a súa entrada dentro da inda virxe do celuloide á celulosa). Corresponde á edición inglesa, edición que trae unha reprodución (traducida) da copia do guión de Galeen, concretamente a do propio Murnau (coas súas anotacións), deste Nosferatu que nos ocupa. Unha ferramenta máis para botar algo de luz. Polo pronto, podo dicir que unha escena que pasei por alto (intencionadamente) contra o principio do filme, para recupera-la ben preto do desenlace (por considerala de extremo interese), nunha sutura máis nesta historia; foi unha adición do propio Murnau.

Sobre o guión

Cando tire del, figurará en Recanto Silente unha tradución ao galego das partes a tratar, é previsible tamén que no futuro escriba un pouco sobre el e as escenas das que se prescindiu en Nosferatu (o que non quere dicir que Murnau non utilizara algunha noutras películas, tamén o veremos) ou as posibles escenas perdidas do metraxe orixinal. Pero quen teña interese no guión completo, pode consultalo aquí, é unha copia exacta (dou fe) do que aparece no libro de Eisner.

Unha vez tratada outra dualidade Orlok-Hutter, un señor da noite e outro do día, coma seres complementarios. Temos a Hutter contemplando a paisaxe namentres ordena as súas ideas para redactar unha carta á súa amada.

Na redacción da carta podemos observar a un Hutter que tenta autoenganarse, atribuíndo os buratos do seu pescozo ás picaduras duns mosquitos. Será tal vez a negación dun feito arrepiante? ou que a presunta encarnación do mal non fora cousa tan terrible?

Unha vez terminada a carta (máis tarde poremos atención ao destino), aparece en escena un personaxe bastante enigmático. Tiraremos de guión para tentar aclarar un tanto a situación:

Escena 45

14 metros Poczamok

Un home a cabalo aproxímase. Párase de cando en vez e mira cautelosamente cara o castelo coma se o temera.

Fóra do pórtico:

Hutter está alí, axitando a carta. O xinete achégase cautelosamente e colle a carta sen desmontarse. Despois foxe ao galope amosando signos de gran temor.

(Resaltadas, as anotacións de Murnau)

E o vídeo da escena:

Como podemos ver na secuencia, o resultado final non se parece demasiado ao escrito no guión, en ningún momento se reflexa ese pavor cara o castelo por parte do xinete. Cunha altísima probabilidade o xinete non se viu noutra, debe ser un extra da zona, aínda así chama a atención que nin sequera haxa trazas de que estea a seguir o guión.

Unha das cousas que nos choca a primeira vista deste peculiar cabaleiro é a súa vestimenta, que fai un fulano en camisón pola fraga? Se reparamos nel no plano máis curto (cliquen na imaxe para vela ampliada), vemos que en realidade trátase dunha sorte de camisa longa e un pantalón que a efectos monocromos é cor carne, se retrocedemos un chisco, comprobamos que o home dos cabalos (de feito había varios) xa ía así vestido na súa primeira aparición, podemos concluír que é unha vestimenta típica da zona, o certo, non teño nin idea de si realmente o é.

Pero hai algo moito máis estraño, que facía ese home tan lonxe a tal hora?. Establezamos como condición inicial que non hai erros (o guión non nos dá máis pistas das que xa se deron, polo que non poderemos estar seguros de se é conscientemente así ou se é froito dun descoido). Anteriormente xa determinaramos o funcionamento do reloxo, de vampírica sincronía, polo que estas 12 e media pasadas, correspóndense coas 6:32/33 da mañá, practicamente co nacer do día. O almorzo non debería ter durado moito, tirando moi polo alto poñamos que o encontro co xinete se produciu a iso das oito. Como comprobaramos con Hutter (na secuencia onde se meteu a pata coas tinturas na nova restauración) a viaxe ao castelo dende a pousada supón un traxecto que dura dende o amencer (ou se cadra a mañanciña) ata moito despois do solpor (segundo Orlok, case media noite), por tanto, o encontro é de todo menos casual (aínda que así o pareza), o xinete ben saíu a mañá anterior facendo noite na fraga (e non parece equipado para iso) ou estivo toda a noite en ruta. Non nos queda máis que remitirnos a unha forza invisible que dirixe os acontecementos, máis tarde volveremos sobre esta idea facendo fincapé nos distintos elementos que a reforzan.

Obviamente a cuarta entrega da interminable análise de Nosferatu non remata aquí, pero cómpre publicalo para deixar arriba un artigo con temática cinéfila. Xa editarei para continuar con este segundo acto que ten moito que rascar, tamén teño que arranxar aínda algunha que outra cousiña que non quedou ben no novo deseño do blog. Silentes saúdos.

Traducións automáticas

2008-12-26T13:29:00.003+01:00

Aínda que non sexa algo que me termine de convencer, engadín no panel da dereita vencellos para acceder a versións traducidas de forma automática de Recanto Silente, en español, portugués e inglés. Esta última é a máis interesante e a menos precisa, porque sendo a española e portuguesa traducidas directamente dende o galego por Opentrad, a inglesa é unha tradución automática de Yahoo! (tamén se ofrece a alternativa de Google, para que se complementen) da versión traducida ao español de Opentrad. Teña coidado o lector ao utilizar esta ferramenta, pois ás veces haberá participacións doutra xente que non irán escritas necesariamente en galego.

La compañía del pianista en el cine mudo, por Jaime López

2008-11-29T16:07:00.007+01:00

Atendiendo a la amable invitación de David_Holm me asomo a estas líneas con el fin de reflexionar en voz alta sobre lo que siente e intenta conseguir un pianista de cine mudo cuando acompaña en directo una película.

Lo primero que se me ocurre es preguntarme qué puedo aportar a unas opiniones tan bien fundadas y expresadas como las que habitualmente aparecen en estas páginas. Tal vez sólo el punto de vista de un artesano de la música. Sus dificultades y estímulos en el momento en que se apagan las luces y aparecen las primeras imágenes en una pantalla.

La parte técnica del acompañamiento no tiene demasiado interés ni entraña una especial dificultad.

Partimos de lo que a todos nos resulta evidente: no se puede acompañar del mismo modo a Murnau y a Keaton, una comedia de King Vidor que un drama de Feyder. Del mismo modo que no escuchamos igual la música de Bach que la de Falla , la de Chico Buarque o la de los Beatles.

Cada una tiene un mensaje, un modo y un ambiente distinto. Por lo tanto, lo primero y más importante que hemos de conseguir es caracterizar esa película y dotarla de personalidad propia.

La mayor o menor complejidad rítmica, melódica o armónica va a depender de lo que esas imágenes provoquen/despierten en el pianista espectador y será, en definitiva, lo que creará el ambiente característico.

Afortunadamente, casi cualquier música puede servir para acompañar unas imágenes. Convenientemente tratada, eso sí. Habitualmente las imágenes tienen tal poder de evocación que la música se adapta sin excesiva dificultad a ellas.

En cuanto a la acción, una de las técnicas que pueden aplicarse para conseguir el acercamiento del espectador es la sincronización de la música con determinados movimientos de los personajes. No olvidemos que el estímulo auditivo es mucho más irreflexivo que el visual. Normalmente, la imagen ha de ser interpretada y colocada en el entorno narrativo adecuado, mientras que el sonido (la música) es mucho más físico y, por ende, inmediato y directo.

En mi versión de la película Amanecer, de Murnau, utilizo este tema musical para acompañar la famosa secuencia en la que el marido atraviesa el páramo iluminado por la luna para encontrarse con su amante.

En el acompañamiento de la película, la música ha de intentar sincronizarse al máximo con la irregular cadencia de los pasos del protagonista. De este modo se produce un acercamiento mayor del espectador a la acción, puesto que no sólo ve la duda y el remordimiento del personaje, sino que también la oye, inducido por la música.

Sin duda alguna es un resto de deformación profesional, ya que toda mi vida laboral la he pasado acompañando clases de ballet, pero puedo asegurar que estas técnicas funcionan.

Pero ya he dicho antes que la parte más técnica del acompañamiento en el cine mudo no tiene demasiada dificultad para el que posea una cierta capacidad de improvisación y una mediana técnica musical.

Quizás lo más interesante sea poder describir el estado emocional en el que uno se sumerge cuando se encuentra a oscuras y formando parte de un medio artístico que no es la música, al que de alguna manera ya estás acostumbrado.

Quiero decir (y no sé si lo conseguiré) que, aunque sea de manera involuntaria, la oscuridad de la sala permite mimetizarte con la película y desaparecer.

Hay que ser consciente de que el espectador al dejar de escucharte y sólo oírte te incluye en auténticas obras de arte como puedan ser Amanecer, La aldea maldita, El Navegante o tantas otras. Se olvida de ti y considera que lo que estás creando es una misma cosa con lo que él está viendo. Una mentira piadosa, puesto que evidentemente provienen de dos hechos creativos distintos.

Eso es un privilegio.

Que nadie se engañe, no es falsa modestia sino la constatación de un hecho artístico. Yo ya tengo mi ego colmado. A mí me han dicho que han llorado viendo Amanecer, de Murnau, mientras yo la acompañaba.

No soy tan soberbio para pensar que ha sido por mi música, pero sí tengo claro que ésta no se lo ha impedido. Y eso para mí es suficiente.

Nadie debe pensar que los pianistas acompañantes somos una especie de sacerdotes místicos que entramos en trance y comulgamos con la idea del director y así podemos comunicarla al espectador.

Ni mucho menos. Es difícil de explicar.

Uno puede llevarlo perfectamente preparado y saber qué es lo que quiere hacer, pero, llegado el momento, lo verdaderamente importante es el cómo se hace.

Voy a ver si sé explicarme.

Me remito al documento de trabajo que os presento un poco más adelante.

Cualquiera de esos temas melódicos tiene ya prefijado un lugar en la película, pero cuando la acción llega a esa determinada escena, la música ha debido discurrir de forma paralela y llegar a ese punto de una manera lógica y natural. Ha de parecer que no podía ser de otra forma.

Es fundamental entender que todo está basado en la improvisación. Muchas veces estás oyendo al mismo tiempo que los espectadores la música que acompaña una secuencia. Nunca una película resulta igual la siguiente vez que la acompañas. ¿De qué depende? De cómo te encuentres creativamente en ese momento, de cómo hayas llegado a ese punto del discurso musical de la película, de lo que estás percibiendo del público asistente ...De lo inexplicable.

Se trata de una “improvisación preparada.” Uno ha visto las escenas con anterioridad y caracterizado personajes y situaciones con determinadas músicas. Eso está ahí, como hitos en el camino, pero para llegar de un punto a otro es la improvisación la que lo conduce. Eso le da la frescura, flexibilidad e inmediatez que una banda sonora grabada no puede aportar de la misma manera.

A veces te asombras de cómo has llegado; para bien o para mal.

Evidentemente hay un trabajo anterior de estudio y comprensión de la película sin el que no sería posible realizar esa improvisación. Aquí os presento uno de mis documentos de trabajo para que se entienda un poco mejor el proceso de “pre-improvisación”.

Se trata de la última película que he acompañado Amanecer, de F.W.Murnau.

Como veis, hay una descripción bastante personal de las secuencias de la película con el minutaje aproximado en el que van ocurriendo. Este es mi primer paso. La primera vez veo la película sin escuchar la banda sonora que trae para intentar que no me condicione. Después voy caracterizando musicalmente los personajes o situaciones y también las apunto.

Para aquellos que lean música, verán que son los temas musicales que luego se desarrollan en la edición final. Aquí comienza la realización definitiva de mi versión y construyo con mi secuenciador la banda sonora definitiva.

La intención de estos documentos de trabajo es fijar visualmente las melodías en el transcurso de la película para poder volver a repetirlas lo más fielmente posible.

En definitiva, la función de un pianista en una película muda es sencillamente acompañar, en el más estricto sentido de la palabra. “Hacer compañía” a las imágenes sin intentar ocupar su lugar en la atención del espectador.

Sólo eres un espectador más que traduce a música los estímulos visuales. Intentas expresar lo que a ti te provocan esas imágenes con las herramientas que tienes más a mano (nunca mejor dicho, je,je) La intención no es provocar reacciones en el espectador, eso sería muy arrogante, sino transmitir. Seguramente, la manera más honrada es expresar lo que a ti te ocurre. No es una música para sino música porque. Insisto sólo eres un espectador de esa película.

Ha de quedar claro que con la música no buscas protagonismo, sino pasar adecuadamente desapercibido. La importancia la tienen las imágenes.

La idea general es que, al final de la película, el espectador recuerde que durante toda la proyección ha habido un tipo acompañando en directo esas imágenes. Que las ha conducido mientras iban apareciendo.

No sabe que sus reacciones son percibidas de alguna manera por nosotros y nos estimulan e inspiran. Existe algo intangible que a veces ocurre y comunica al espectador con el que esté creando en directo.

Recuerdo perfectamente las enormes carcajadas de un chaval de unos 8 ó 9 años viendo El joven Sherlock en una proyección en Molinos (Teruel).

Era una sensación gozosa que me empujó durante toda la película. A mí y al resto del público de la sala; literalmente se despepitaba de risa. Y tengo muy claro que los niños no fingen estas cosas.

Quien haya disfrutado de una película en una sala con 200 niños, como ocurre con las proyecciones de “La Linterna Mágica” en Zaragoza, sabrá de lo que estoy hablando.

Es por eso que un acompañamiento en directo resulta tan distinto a cualquier otro tipo de proyección que pueda hacerse de una película muda y por lo que los pianistas de cine mudo, a pesar de parecer una "especie en vías de extinción", nos enganchamos a esta tarea tan gratificante sin poder dejarla a pesar de los inconvenientes y la falta de ocasiones que tenemos para poder realizar nuestro trabajo.

Por eso, si alguna vez ven por la calle a un tipo con pinta de músico con la mirada un poco perdida y que va tarareando melodías continuamente, no se preocupen demasiado.

Seguro que es uno de nosotros que todavía no ha encontrado la melodía de ese personaje que se le resiste.

Nerven (Robert Reinert, 1919)

2008-11-24T00:36:00.017+01:00

O domingo pasado sorprendeume espetar con este filme nun dos antros corrompedores de ánimas que frecuento, descoñecía por completo a existencia desta película que xa de entrada asemellaba ser un dos monumentos da cinematografía xermana. Ningún dos libros que teño sobre o cinema alemán de entreguerras, sequera o nomeaba, o de Kracauer con toda seguridade por ser este filme lixeiramente anterior a Caligari (de onde parte o libro), aínda que por outra parte si que bota man dalgún título anterior a conveniencia. Onde non ten desculpa a súa ausencia é no “Sombras de Weimar” de Sánchez-Biosca, que trata o período cinematográfico que comprende a República de Weimar (1918-1933), se cadra foi cousa da escasa dispoñibilidade da obra (restaurada no presente ano).

Nerven é un reflexo do estado de excitación no que vivía Alemaña trala Gran Guerra, mediante o relato dunha historia de ámbito máis ou menos local, retrata a situación de todo un pobo. O filme navega polos estados de consciencia alterados, dende a alienación mental transitoria do xardineiro ata a tolemia de Roloff.

Roloff simboliza tódolos males da sociedade, un home adiñeirado, un cacique na cúspide do engrenaxe capitalista, disposto a chegar tan alto como puidera, un ser expansionista, disposto a conquistar, a someter ao mundo. O profesor Johannes é a súa antítese, o apóstolo do pobo como o definen no filme, un axitador de masas, un liberador. O filme, tras un prólogo, confronta ambos discursos. Roloff proclama o seu poderío, a través da súa maquinaria sen parangón pretende conquista-lo mundo, pero a súa marabillosa máquina estoura enviando á súa fábrica ao garete, desatando o pánico entre a multitude. No de Johannes, rodeado dunha multitude onde destaca Marja, ex-alumna, irmá de Roloff e revolucionaria conversa; pararemos un chisco.

"Os pobos choran estrados sobre

os sanguinolentos campos de batalla."

Vemos a Johannes penetrar nunha composición pictórica, sensación acrecentada polo inmóbil conxunto mortuorio, dunha beldade macabra. Unha escena fermosa, creo que aínda melloraría se a cámara non se movera en ningún momento, potenciando así a sensación de pintura animada, pero seguramente non era posible mantendo sempre a Paul Bender en plano (era un home bastante alto).

A historia preséntanos un drama con falsas acusacións, amoríos, mortes e a ineludible redención, cos nervios sempre presentes, detrás de moitas das accións dos personaxes.

Cinematograficamente é unha obra notable, non hai grandes movementos de cámara pero este feito vese compensado por unha áxil montaxe, a cámara non dá a sensación de ser un elemento inerte que contempla a representación, Lerski, aínda que sen alardes, cumpre co seu cometido.

Mención especial na cinta, merece a utilización de sobreimpresións, principalmente nas alucinacións de Roloff con resultados tan brillantes coma estes (sempre en violeta):

A utilización de intertítulos si que é, como moitas outras veces, excesiva. Da maneira que estaba enunciado o filme, non parece sinxelo desfacerse da meirande parte, pero dende logo hai un bo número superfluo deles.

A todo prólogo lle acompaña o seu epílogo, que en verdade non é digno de mencionar aquí, nin chisco de orixinalidade, ademais deixarémo-lo de lado para non perturbar no máis mínimo aos posibles lectores que ata aquí chegaran sen ter visto o filme. O prólogo si que paga a pena, unha mostra da natureza humana e as súas contradicións, sempre moi ligadas aos nervios, fío condutor da película.

No tocante á actuación, tampouco hai moitas fisuras, sendo a máis naturalista a do can guía que lamentablemente non aparece nos créditos. A única pega que podemos poñer é a actuación de Lili Dominici coma irmá cega de Johannes, ás veces semellando máis unha momia que unha persoa invidente, nas escenas nas que aparece o can servíndolle de guía a súa actuación gaña bastante, facendo inxustificable a falta de recoñecemento ao cuadrúpede, pero en Recanto Silente si que se lle fará xustiza:

Elenco (en orde de importancia)

Can coma O can guía

Paul Bender coma Johannes

Eduard von Winterstein coma Roloff

Lia Borré coma Elisabeth (muller de Roloff)

Erna Morena coma Marja (irmá de Roloff)

Lili Dominici coma a irmá invidente de Johannes

Sobre a copia

Nerven, coma tantas outras, non chegou íntegra aos nosos días, dos 2637 metros da proxección orixinal unha terceira parte considérase perdida. Para a presente reconstrución (2008), contouse con tres negativos, o meirande pertencente ao Gosfilmofond de Moscú, unha copia en branco e negro de 1646 m, un negativo tinguido do Bundesarchiv-Filmarchiv de apenas 65 e unha copia americana da Library of Congress de 777, onde as cores están degradadas e presenta un efecto de solarización, como se pode ver no seguinte fotograma:

O traballo de reconstrución non debeu de ser cousa doada e aínda que as tinturas foran feitas conforme aos catálogos da época, tendo en conta o pouco material dispoñible e que polo que se pode ver no filme (non seguían un único patrón, podémolos ver tanto para reforzar sentimentos coma propios dun lugar concreto), o traballo tivo que ter bastante de especulativo.

Fálase dun primeiro paso pola tesoira da censura, deixando a metraxe en 2054 segundo a oficina berlinesa da censura (1920), a meirande parte do resto de filme perdido ten toda a pinta de quedarse nalgunha remontaxe que buscaba reducir o tempo da proxección (que había ser dunhas tres horas orixinariamente), e como algunha que outra vez, prescindiuse dun dos personaxes, neste caso Richard, o esposo de Marja.

Que o silente siga a nos dar estas sorpresas.

A semente de Nosferatu

2008-09-15T01:02:00.016+02:00

Albin Grau escribiu o seguinte artigo en 1921, publicado en “Bühne und Film” baixo o título de "Vampiros". A imaxe que encabeza o artigo é a que encabezaba o orixinal (debuxada por Grau), o resto de imaxes están engadidas por min sobre algunhas das cousas que se acabaron plasmando no filme. Cadaquén que saque as súas propias conclusións sobre a porcentaxe de realismo, márketing e despiste (por aquilo de asubiar namentres estás a facer unha adaptación non autorizada dun libro) que ten o artigo:

Ocorreu durante a guerra, no inverno de 1916 en Serbia.
Eu fun destinado xunto a outros catro compañeiros de doenza a un comando de despiollado (co perdón das fermosas lectoras). Atreveríame a dicir que debiamos cortar de raíz unha vaga de epidemia de tifo exantemático. No fondo era moi sinxelo. Armados de tosquiadoras de gran tamaño, acometiamos as longas greñas dos paisanos, o que habitualmente desembocaba nunha lea. Pero todo isto non ten maior interese.

A chama cambaleante dunha lámpada que se consumía lentamente, producía sombras fantasmais ao fondo da habitación que facía ás veces de cuartel. Estabamos os cinco sentados perante ao xigantesco fogar ladrillado, fumando o noso tabaco de follas de faia, abafallando á morte namentres mirabamos fixamente ao baleiro con ar melancólico. De improviso, un dos meus camaradas -aínda impresionado polo noso traballo do día- fixo unha pregunta absurda: “sabedes que en maior ou menor medida, todos nós estamos atormentados polos vampiros?” A quen lle pode estrañar que no deserto que era a nosa existencia, esa palabra chamase a nosa atención? Por un intre reinou un mortuorio silencio... Podíase escoitar aos vermes roendo na madeira. Fóra, a tormenta de neve asañábase co tellado de palla corroida, a neve escorregaba pola cheminea e unha brusca erupción levantou un feixe de ascuas do lume que se esgotaba. Foi entón cando do recuncho máis lóbrego da estancia emerxeu a resposta. Arrepiados, vimos ao ancián campesiño facer o sinal da cruz -achegóusenos e en voz baixa, como se temera invocar ao Maligno-, murmurounos: “antes desta desgraciada guerra, eu estaba en Romanía. Poden rir desta superstición, pero xúrolles pola Madre de Deus que eu en persoa, tiven a horrible experiencia de ver a un non-morto” “Un non-morto?”, preguntou un de nós.

“Si. Un non-morto ou un Nosferatu, como chaman alí abaixo aos vampiros. Vostedes non escoitaron falar máis ca nos libros desas criaturas estrañas e inquietantes, e sorrín ante eses contos de vellas; pero é aquí, onde nós, nos Balcáns, onde se atopa o berce deses vampiros. Dende sempre fomos perseguidos e atormentados por eses monstros”. Persignouse de novo. Gardando silencio a continuación.

“Non se debe falar diso a estas horas”, continuou botándolle unha mirada medorenta ao péndulo. Seguímola súa mirada...

Media noite! Os nosos nervios estaban extremadamente tensos. Suplicámoslle a unha soa voz: “Conte!” Aínda é hoxe o día no que me xea o calafrío que me percorre o espiñazo cada vez que lembro a terrible historia de Serbia...

Un día cando seu pai (que non era precisamente un santo) tronzaba árbores, foi esmagado pola caída dun tronco. Apagouse sen recibir a bendición dun cura. Catro semanas despois do enterro, a xente comezou a morrer de improviso a moreas naquel solitario val dos Cárpatos. Ao principio pensouse na peste, pero pronto un rumor foi medrando ata converterse nunha terrible certeza. Aquí e acolá os campesiños afirmaban, cos ollos acugulados de pavor, ter visto a ese home morto sen sacramentar. Cando de noite abandonaba unha granxa en forma de rastro de brétema, deixaba tras de si un cadáver. Finalmente, apremadas polos habitantes do lugar, as autoridades ocupáronse do asunto. Uns cantos destemidos, entre eles o fillo do defunto, dirixíronse unha noite ao cemiterio. Á luz dos fachos desenterrouse o cadaleito. O ataúde estaba baleiro! “Non había xa dúbidas, meu pai era un vampiro”, saloucaba o ancián. “Recompoñeuse a tumba e á mañá seguinte volveuse a abrir.” Aquí o noso mesoneiro interrompeu o relato, levantouse pesadamente e achegounos un papel descolorido que tiña un selo oficial.

“O que pasou a continuación pódeno ler vostedes mesmos nesta copia do proceso verbal que tivo lugar entón sobre este asunto. Eu non teño forzas para contárllelo. Dende entón teño o cabelo branco.”

Fixemos traducir o texto a un dos nosos compañeiros que sabía ler romanés:

“Progatza, 18 de maio de 1884.

Relación oficial sobre un morto zugón de sangue ou pantasma vampírico, en Progatza (Romanía):

(Tralo xa narrado podía lerse):

“Cando se desenterrou ao mencionado Morovitch, tiña un aspecto e cor totalmente sans, sen ningunha traza de putrefacción, coma se durmise. A boca estaba medio aberta porque os seus dentes, estrañamente longos e puntiagudos, non permitían que se pechase. Despois de que o eclesiástico rezara tres Nosos Pai, cravouse unha estaca no corazón do vampiro que lanzou terribles xemidos ao ser traspasado. Queimouse o seu corpo e as cinzas dispersáronse aos catro ventos.”

Progatza, 18-V-1884

Pawlowitsch Hodunka

Niki Staniko

Esa noite non demos prendido no sono. Transcorreron moitos anos dende entón, nos ollos dos homes xa non se le o terror da guerra, pero algo quedou. O sufrimento e a amargura quebrantaron o corazón dos homes, e pouco a pouco suscitaron o desexo de entender que había detrás daquel monstruoso evento que sacudiu ao mundo coma un vampiro cósmico para bebe-lo sangue de millóns e millóns de homes...

Este verán, o Sino fíxome atopar co camarada que realizou a pregunta naquela noite en Serbia, a que nos levou á discusión. Na bela Praga! Dende entón tiña reflexionado moito sobre os aspectos ocultos da vida, e, como se unha forza secreta fixera medrar no noso interior as mesmas inquietudes, a primeira pregunta que me fixo o meu vello compañeiro de guerra, foi:

“Aínda lembras a historia do vampiro daquela noite?”...

“Precisamente vou facer un filme sobre iso”, contesteille. “Ah, si, Nosferatu, escoitei falar del”, dixo o meu amigo con paixón. Colleume polo brazo: “coñezo un recuncho, onde hai unha pousada moi antiga, onde paraban Rodolfo II, o gran alquimista, e o seu astrólogo Tycho Brahé.”

Enseguida estabamos sentados fronte a fronte en torno a unha mesa baixo as negras volutas do fume. O viño húngaro brillaba nos vasos. A vella cidade de Praga, a misteriosa cidade do Golem! Era o lugar ideal para intercambiar este tipo de lembranzas.

As almas de grandes homes foron testemuñas da conversación que mantivemos, fogosos ata ben entrada a noite: as forzas nocturnas espreitaban sobre o que se extraviara da súa misión e deixara o camiño que conduce á grandeza humana; cos seus tentáculos ávidos tratan de afundilo máis e máis na terra.

Engrosan os seus instintos bestiais ata convertelo nun ser absolutamente animal, totalmente vencellado ao terreal. Cando eses seres morren fisicamente, as tebras da alma terrestre únense a eles, consérvanos, concédenlles unha astucia diabólica extraordinaria e forzas secretas ao servizo do Mal.

Inimigos da luz e do Ben, eses homes son empurrados a atormentar pola noite a todo aquel que se faga chamar home.

Mais peor para eles se os raios do sol rozan a eses pantasmas diabólicos! Un ser inocente e infantil pode retelos no seu poder ata o primeiro canto do galo. Entón, o poder do vampiro esvaécese, a ánima animal libérase -o ciclo do devir humano debe volver a iniciarse-.

“E a onde irás agora?”, preguntoume o meu camarada cando nos despediamos. “Aos Altos Tatra, buscamos material para Nosferatu”. “Quen é o director?” “Conseguimos a Murnau” “Ben, Nosferatu está en boas mans, boa sorte!”

E aínda sorrindo, gritou: “Eu vou a Venecia, pero non te esquezas de avisarme para a estrea. Irei aínda que estea na fin do mundo”.

A Prana-Film non te esquecerá!

Só incidir na importancia de Grau en Nosferatu, non só polo feito de que non existiría sen el, senón porque é máis ca probable que a súa participación no filme sexa maior da que nos pensamos, ata que punto?, é imposible precisalo, este texto dá algunhas pistas, pero si parece que a súa implicación transcende as tarefas de produción, maquillaxe e decoración.

Curiosamente, coma nota á marxe, na foto onde se pode ver a Nosferatu a través da deteriorada tapa do cadaleito, para min Max Schrek tivo os ollos abertos dentro do cadaleito durante moitos pases do filme (a estas alturas superan a ducia seguro), ata a lectura deste artigo non foi que reparei en que fora ese reflexo no ollo esquerdo o que me dera a sensación de que estaba aberto. Xa se sabe que unha parte moi importante da nosa visión é a interpretación.

O ese perdido

2008-08-31T01:28:00.008+02:00

- Traes boa cara hoxe
- Si, é que recuperei algo que perdera
- E que era?
- Un ese
- Un ese? Como se pode perder un ese?
- Pois non cho sei, supoño que hai cousas que pasan sen que ninguén o queira
- E dende cando o viñas botando en falta?
- Pssss, pois non me lembro, haiche tanto tempo xa, era unha desas cousas que xa dubidaba que tivera algunha vez
- Comprendo...
- Ben, lembro, ou quizais quero lembrar, que meus pais me chamaban así, co meu ese perdido, pero tamén lembro que de ben nena, tiña un amigo, Siegfried, que xa me chamaba sen ese, e tamén recordo xa de moza á miña Lotte, entón tampouco estaba o meu ese. Nin tan sequera agora de maior Vicente o utilizaba.
- Pero non importa como te chamen, o nome dun é o que é
- Xa, pero non che estaba tan segura, en papeis oficiais, en romarías e ata de boca de melenudos, non había rastro do meu ese. Ou iso cría, algún papeliño si que o levaba, pero como unha co paso do tempo le sen ler, mira sen apenas ver...
- Vale, nuns sitios tíñalo e noutros non, pero como deches con el
- Xalundes buscara, tiña resultados contraditorios, con meus pais facendo abono dende ben lonxe no tempo, non tiña máis saída e máis opción que botarlle un ollo á miña partida de nacemento, mira que bonitiña:

Emilie Kurz

2008-08-20T01:57:00.017+02:00

Emilie Maria Kurz naceu en Troppau, Austria-Hungría (actualmente Opava, República Checa), algún ano máis ben próximo ao ecuador có final do século XIX. Non se sabe data máis ca do pasamento (1934). Sen ter ningún tipo de datos biográficos e escasos filmográficos, parece clara certa herdanza teatral, o cinema colleuna nunha idade complicada para unha muller, sendo practicamente inexistentes os papeis de certa relevancia para mulleres desprendidas da xuventude, só cabían personaxes menores no seu currículo.

O papel máis importante da súa carreira foi o de tía do mozo da sobriña de Emil Jannings en Der Letzte Mann, sendo comúns as súas participacións nos filmes de F.W. Murnau.

Podedes consultar a súa filmografía en filmportal, como xa comentei, as máis das veces ten papeis pequenos polo que nalgunhas películas non aparece nos créditos. A continuación poñerei capturas, algunhas incluso de filmes nos que non aparece acreditada (nese caso levarán un asterisco), loxicamente este artigo estará en perpetua construción, dou por seguro que no futuro a atoparei nalgún recanto dalgún filme xermánico e terei que achegar a captura. Por suposto, se algún lector pode aportar algunha outra agradeceríalle que ma enviara ao correo.

Die Puppe (Ernst Lubitsch, 1919)*

Der Gang in die Nacht (F.W. Murnau, 1920)*

Nosferatu (F.W. Murnau, 1921)*

Der Brennende Acker (F.W. Murnau, 1922)

Der Letzte Mann (F.W. Murnau, 1924)

Ao fondo

2008-08-20T01:46:00.006+02:00

Vai adicada a eses actores que discorren nun segundo termo, aqueles que desenvolveron a maior parte da súa carreira en papeis secundarios, case de extras nalgúns casos, actores e actrices que pasan desapercibidos, cuxas faccións raramente persisten na memoria cando abandonan o plano. Unha lembranza para os esquecidos de forma xusta ou inxusta, un espazo para darlle incluso cara a aqueles que a perderon ao chegaren aos libros de historia.

Emilie Kurz

Arrecendo silente

2008-08-11T18:11:00.008+02:00

Cando pequecho, nos tempos da EXB, un dos libros de texto, non lembro a materia, tiña unha foto que me chamaba poderosamente a atención, ao tempo que me xeraba certa inquietude. Identifiqueina (ou tal vez o dicía o pé) coma pertencente a un filme moi antigo, Nosferatu, vese que nalgún tempo aínda máis pretérito, fixárase na miña memoria un chisco de información sobre aquel filme, sabía que era algún tipo de película de terror primitiva, pero nin tan sequera coñecía a natureza daquel personaxe. Un ser calvo, de indumentaria lutuosa, cunhas ameazantes garras e prominentes orellas, tras el, unha colección de cordas que emerxían do chan con destino ao ceo.

Novas imaxes foron sepultando á do monstro pelado, as clases transformáronse en trimestres, e os trimestres, en cursos. Coma o vello libro de texto, a miña fascinación por aquel fotograma quedou pechada nalgún armario, á espera de ser redescuberta nunha procura futura.

Charlot almorzando unha bota, era toda imaxe que gardaba do silente sen ter visto nunca unha película muda, “iso estaría ben para os tempos de meus avós, cando non había outra cousa, pero hoxe en día...”

Nos albores do novo milenio, namentres o inverno lle estaba a botar a última, chegou á carteleira un novo filme. Reportaxes sobre a incrible caracterización de Dafoe, Malkovich dándolle á manivela dunha cámara antiga e retrospectivas imaxes do filme de Murnau espertaron do seu profundo soño aos aletargados recordos escolares daquel xa proxecto de home. A enigmática figura tomaba forma vampírica e o filme consciencia de ser silente.

O mundo seguiría xirando para pasar algunha que outra vez polo mesmo sitio, entre tanta volta a imaxe volveu quedar soterrada ata que se me presentou a oportunidade de ve-lo experimento de Merhige. O VHS, ese gran formato!, era o portador das imaxes, apenas a introdución do filme sobrevivira ás vicisitudes do aluguer, tiven que retorna-la cinta, coa conseguinte devolución do importe. Ese episodio non fixo senón avivar o meu interese, pero non polo filme de Merhige, senón polo de Murnau.

O tempo seguía o seu inexorable curso, achegándome sesenta minutos por cada hora á morte, e as perspectivas de cambiar unha noite de canle e que aparecese aquel vampiro particular (para min sempre foran homes apostos e ben peiteados) eran pouco reconfortantes, pero por pura casualidade, coma todo nesta historia, folleando a revista de certo club de lectores, topeime contra o final cunha familiar película pertencente a unha colección das orixes do cinema. Unha especie de home cos ollos ben abertos, un xeneroso nariz e un par de cabeiros no canto dos sachos, unha ventá detrás, e a palabra Nosferatu embaixo. Non había dúbidas sobre a miña elección bimensual.

Sabía xa que o silente non era terreo exclusivo de comedias, gags que terminan con pasteis estampados contra facianas, aparatosas caídas ou calzadófagos, pero non tiña claro o que me ía a atopar, pensaba que valería para saciar a miña curiosidade a varios niveis, pero non esperaba nada como entretemento, nin tan sequera, como expresión artística.

Estaba só na casa, unha mañá estival, cando chegou o disco. Sen demora retirei o plástico protector e marchei ilusionado cara o reprodutor. Antes de ver o filme, boteille un ollo aos “extras”, literatura sobre Vlad, demandas por dereitos de autor e cástings de ratas.

O que máis me incomodou do filme foi a música, estridente, exasperante por momentos, “non sei se entón sabían facer cinema, pero bandas sonoras...” (para que comentar nada dos intertítulos de “imitación” da edición...) porén, o transcurso do filme esvaeceu a miña capacidade para recibir sons, coa conseguinte liberación, centrándome nas imaxes lixeiramente aceleradas. Non sabía a razón, tal vez fora o paso do tempo, pero aquela película desprendía un cheiro especial, estaba envolvida nunha atmosfera que transcendía á emisión de raios catódicos.

Non quero idealizar o momento en exceso, afeito eu ao ritmo frenético e efectos abouxantes (tanto visuais coma sonoros), Nosferatu pareceume un tanto primitiva, ritmo lento, nulos movementos de cámara e actuacións un tanto desnaturalizadas. Pero todo aquilo, era cousa menor, foran seis cuartos de hora case máxicos, a reprodución saciou unha curiosidade que viña de lonxe e concedeume unha nova mirada cara ao cinema, convenceume de que podía ser algo máis ca un entretemento.

No meu caso, aquel feito continxente supuxo un punto de inflexión, desembarazarme doutro prexuízo, ser un tanto máis libre. Podédevos imaxina-lo resto da historia, unha silente tras outra para non tardar en chegar a este punto. Existiría Recanto Silente sen iso?, nunca saberei por onde me tería levado a vida, quero pensar que si chegaría a ser, pero dende logo, non hoxe.

Co tempo Nosferatu deixou de ser un filme primitivo, din con aquela foto (é a que preside o artigo), a música deixou de ser estridente e incluso os movementos dos personaxes deixaron de ser acelerados cando non debían (estes dous últimos por causas alleas á miña percepción), volvina ver máis dunha ducia de veces, gocei dela a máis niveis e ata serviu de inspiración para un relato, pero esta, a do descubrimento, segue tendo o arrecendo propio do primeiro amor.

Era así

2008-08-08T14:27:00.006+02:00

Para todo hai unha primeira vez, e non sempre somos conscientes dela. O contacto inicial co cinema silente pode marcar definitivamente a nosa relación con el, para ben ou para mal, haberá quen fuxa como ánima que leva o demo (“menos mal que eses tempos quedaron atrás”), quen quede enganchado para sempre (“onde estiveches metido toda a miña triste existencia?”), a quen se lle esperte a curiosidade e quen nin sequera fose consciente dese primeiro momento porque a súa relación co silente foi do máis natural dende a súa tenra infancia.

Haberá quen chegue por recomendación, por idolatría a algún traballador do cinema que empezase no silente antes de triunfar no sonoro, por zapping, por equivocación (que?, esta película que me baixei chámase Sex e non é unha porno?, pois vaia, haberá que vela de todas maneiras despois de tanto esperar), por obriga (escolas de cine, estudos relacionados co arte...) ou por pura arqueoloxía.

Fose dalgunha destas ou doutra completamente distinta, Recanto Silente abre as súas portas para que contes como foi a túa, a primeira real, ou se o prefires, a primeira consciente, ou incluso se o silente sempre estivo na túa vida, como o recordas cando neno. O que te esperabas e o que atopaches, se foi todo un descubrimento ou unha decepción, se remataches farto ou se aínda te animabas a outra, se dixeches: “vaia, era así, xusto como esperaba”, “era así?, se o chego a saber no canto de tirar co tempo...”, “era así, polo menos xa me quitei a dúbida”... Iso xa depende de ti, relatos sen barreiras, sen extensións mínimas nin máximas, podendo incluír fotos e/ou vídeos ao gusto...

Anímate a participar aínda que fose unha das experiencias máis somníferas da túa vida, tes a dirección de correo do sito, esa cartiña da dereita (recantosilente @ gmail.com), á túa disposición. Coma sempre, podes escribir na lingua que prefiras.

Saúdos, non me sexades tímidos.

Artigos:

Arrecendo silente por David_Holm

Aghocha iso

2008-08-03T03:13:00.004+02:00

- Tráioche a película que me pediches que che baixara polo eMule

- Pero que fas?, aghocha iso, que anda por aí a polisía

- E?

- Como que e?, que baixarse pelis é ileghal, como nos pillen, métennos no caldeiro

- Dende cando?, a copia privada é leghal

- Seghuro?, non me creo que Irisarri o fora a inventar

Das Cabinet des Dr. Caligari (Robert Wiene, 1919)

2008-08-01T15:52:00.006+02:00

A feira chegou á cidade de Holstenwall, entre as atraccións destaca a do Dr. Caligari, un perpetuo somnámbulo que responde ao nome de Cesare, que coñece o pasado e predí o futuro. Paralelamente á chegada da feira, sucédense unha serie de desacougantes crimes.

"Césare! Podes oírme? Cesare, eu, o
Dr. Caligari... o teu amo e señor...
chámote!, regresa durante un intre
das tebras da túa escura noite"

Premer na imaxe para descarga-los subtítulos

Podedes atopar o ripeo ao que se axustan estes subtítulos nas filmografías de satantango e bluegardenia, e tamén aquí.

Europa Film Treasures

2008-07-13T11:53:00.010+02:00

Un par de semanas atrás (non creo que o sitio sexa moi antigo) souben da existencia de Europa Film Treasures, dispoñible en 5 idiomas, inglés, francés, español, italiano e alemán. Nela podemos atopar xoias dos arquivos das distintas filmotecas europeas, non só silentes, pero si principalmente. O proxecto está en cueiros, das catro seccións, Películas, Filmotecas, Documentación e Espacio Pedagóxico, só están operativas as dúas primeiras. É de esperar que o proxecto vaia medrando, polo de agora podemos ver 36 filmes silentes en liña, cifra que irá medrando.

Películas

Están todas sonorizadas, con subtítulos dispoñibles nas 5 linguas arriba mencionadas. En xeral as copias son de boa calidade pero non así o formato no que se presentan, a diferenza de archive.org que nos permite elixir entre distintas calidades, aquí non hai opcións, a pantalla completa reséntese de certo pixelado. Se na macro páxina americana se nos permite descargar os arquivos en distintos formatos, aquí as copias só se poden gozar online. Esperemos que a medida que vaia medrando, ofrezan os filmes cunha mellor calidade e permitan descarga-los, o que supón un beneficio para todos, se queres volver ver un filme non é necesario que volvas ter que chuchar do servidor (bastante frouxo agora mesmo por certo, en momentos de bastante tráfico as películas tardan o seu en cargar), esperemos que entren en razón. Podemos topar auténticas rarezas, das que nin se lle coñece o director, e outras máis famosas coma a Symphonie diagonale de Eggeling.

Na ficha do filme dánnos unha breve descrición do que nos imos atopar e os datos técnicos, podendo ler máis ao respecto se prememos no botón "máis información", fálasenos da copia, contextualízase, algún dato biográfico...

Podemos discriminar filmes pola filmoteca á que pertencen, período, nacionalidade, xénero, copia (branco e negro, cor, pintada a man...), son ou tecleando o nome do filme ou realizador.

En xeral son filmes de pouca duración, pero tamén podemos topar longametraxes coma El sexto sentido de Sobrevila ou Bucking Broadway de Ford.

Filmotecas

Nesta sección temos información das distintas filmotecas que forman parte do proxecto.

Unha web moi interesante polo que xa ofrece, pero máis polo que pode dar de si. A cultura morta nos arquivos, filmotecas, bibliotecas e demais, non ten razón de ser. Son necesarias iniciativas coma esta, aínda escasas, como xa fai tempo están facendo particulares (muloteca), que inda por riba están a ser perseguidos... Os organismos públicos tamén se teñen que poñer as pilas e aproveitar as posibilidades da tecnoloxía para facer accesible a cultura ao pobo, que xa hai tempo que entramos no ano 2000, os coches voan, os robots fan as labores domésticas, comemos raios láser... pero os filmes seguen a acumular po nos estantes.

Relato silente

2008-06-25T19:53:00.015+02:00

Podédelo descargar se así o queredes, aquí.

Pechamos, un anaco

2008-05-27T19:04:00.003+02:00

Botámo-lo fecho ata a segunda semana de xullo. Hai preto dun ano xa, falaba do mañá de Recanto Silente, a cousa segue pouco máis ou menos, non levamos un ano parados, pero moitas das cousas que esperaba ter feitas non están nin comezadas. Xa no seu tempo me parecía ventureiro meterme no expresionismo, aínda que fora sen pretensións, así que iso vai quedar aparcado indefinidamente, de calquera maneira, moitos deses filmes si que serán tratados, ben individualmente, ben pertencentes a algún especial sobre algún director, actor, guionista...

O resto do anunciado terá o seu sitio tarde ou cedo. Este verán será previsiblemente pouco produtivo, seguiremos con Murnau, esperemos rematar coa macroentrada de Nosferatu, para a que me decidín a facer un artigo (xa empezado) puramente especulativo a raíz do tema das tinturas, lixeiramente tratado na entrada sobre a nova restauración. Alén do grave erro alí descrito, parece que o momento exacto onde mudar as tinturas non está nada claro, así que repasarei como o afrontaron en cada restauración (que terían que tratar de forma idéntica este tema, pois ambas saíron do mesmo material) e onde creo eu que se debía producir. Pero como xa digo, non será neste estío cando acade o ritmo de publicación desexado (quen sabe se o acadarei algún día).

Como noutras ocasións, o sitio dá a impresión de estar máis abandonado do que en realidade está, sigo tendo ideas en xestación e entradas case preparadas para publicar cando sexa o seu momento. Entre as novidades futuras, teño especial ilusión nunha nova sección de carácter participativo, aínda non lle pensei nome, pero xa está definida. Terá cabida todo aquel que queira contar a súa primeira experiencia silente, a primeira real ou a primeira consciente, dando total liberdade ao autor, aínda que teño especial interese na parte emotiva e no que un se esperaba atopar e o que encontrou realmente. Sería preciso saír un chisco das paredes do blog, porque non me interesa só o relato daqueles que quedaron enganchados, os que dixeron “unha e non máis”, tamén serán benvidos. Coma sempre que Recanto Silente se abre á participación, cada quen pode escribir na la lingua que prefira.

Un saúdo a todos aqueles que, a pesar dos pesares, seguen estando atentos a cada actualización.

Pasión Silente

2008-05-25T18:49:00.016+02:00

Pasión Silente é “un lugar para a divulgación e análise do cine mudo” (como reza o seu subtítulo), Antonio Belmonte leva este blog, un dos escasísimos con temática silente que hai na rede. Caracterizado por estar composto por material propio, e non continuas recilclaxes de información.

En Pasión Silente toparémonos principalmente con recensións de filmes, tratando tanto aspectos argumentais e técnicos coma encadrando á película no seu contexto histórico (as circunstancias que marcaron a súa realización e tamén a súa repercusión). Esas recensións están, polo xeral, enmarcadas en ciclos sobre determinadas cinematografías.

Ciclos

Supoñen un dos meirandes atractivos do sitio, no momento da publicación deste artigo xa se rematara o repaso ás obras máis representativas da cinematografía dinamarquesa e está ben avanzado o que revisa a italiana, ambas viviron o seu momento de esplendor na segunda década do século vinte. Pero non gozaremos só de ciclos por países, senón que sen deixa-los de lado, asistiremos ao repaso de filmografías de actores (Lon Chaney, xa anunciada) e directores (como nos di o propio Antonio na entrevista, no futuro de Pasión Silente figura unha visita á mastodóntica produción de D.W. Griffith), e a bo seguro que calquera grupo de películas susceptibles de agrupárense baixo un epígrafe común, poderá ter o seu repaso en Pasión Silente.

Entrevistas

Dentro do afán divulgador do blog, podemos ler entrevistas que Antonio Belmonte fai a xente vinculada co silente, un recorrido pola súa laboura, preferencias e opinións sobre distintos temas vinculados ao cine mudo. Tiven o honor de se-lo primeiro entrevistado.

Tamén será frecuente a lectura sobre como eran as proxeccións naqueles tempos, a música, os distintos proxectores, os recintos... ademais de presentarnos información sobre libros que traten sobre o período.

Aínda que non sexa o máis común, poderemos ler algunha nova sobre exposicións, a aparición dalgún filme perdido, ou principalmente sobre as proxeccións da Filmoteca de Catalunya.

Outro proxecto moi interesante de Pasión Silente, é a creación de especiais sobre filmes célebres, abrindo a participación a todos aqueles que queiran participar, con resultados moi enriquecedores. A primeira película elixida foi Sunrise, no seu oitenta aniversario, pero haberá máis.

Unha vez que falamos dos contidos, veremos a maneira de acceder a eles. Calquera que sexa asiduo á lectura de blogs, sabe como funcionan estes sitios. Dende aquí pretendín sempre que falara dun tema, non supoñer a familiaridade do lector con tódolos formatos de presentación ou subministración da información, e aínda que á maioría non lle aporte nada, e lle parezan obviedades, prefiro falar de máis a que algún deixe de sacarlle todo o partido que podería, de ter un chisco máis de información (aínda que paradoxalmente nunca o fixen con Recanto Silente que funciona de igual maneira, pero téñoo apuntado para o futuro). Tamén é evidente que se alguén chegou aquí, certos coñecementos ha de ter, e a lectura dun blog é algo ben sinxelo e intuitivo.

En canto a deseño, temos un estilo sobrio, o negro coma cor de fondo, o branco para as letras e o azul para os cadros e demais liñas. Isto é unha apreciación completamente persoal, cónstame que a outras persoas non lle sucede, pero ler sobre un fondo escuro (tendo en conta o contraste entre o branco e o negro), dificúltame a lectura e fai que canse moito antes que se estou lendo baixo un fondo claro.

Un blog está caracterizado pola publicación periódica, os distintos artigos irán aparecendo en orde cronolóxica (de máis novo a máis antigo). Para navegar entre contidos publicados con anterioridade podemos seguir esa liña cronolóxica, utilizando o botón “Entradas antiguas” que se atopa na parte final das páxinas, ou para navegar conforme aos nosos intereses temos outras ferramentas:

No menú da dereita, co epígrafe “etiquetas”, temos unha serie de termos que nos permiten acceder ás entradas baixo esa clasificación, así premendo por exemplo en “reseñas”, filtraremos tódalas recensións de filmes que contén o sitio, ordenadas segundo foron publicadas. Da mesma maneira, baixo cada artigo, vemos a etiqueta (ou etiquetas) asociadas a el, se prememos nelas, tamén teremos os resultados descritos.

Estas son dúas maneiras de acceder ao contido do blog, pero tamén podemos procurar información sobre algún termo en concreto utilizando a “barra Google”, que se sitúa na parte superior da pantalla. No campo que hai á esquerda, se introducimos un termo, filtraranos tódalas entradas que o conteñan ordenándoas de máis nova a máis vella. De todas maneiras, esta procura non é demasiado cómoda, outra opción é tirar de Google, se prememos neste vencello e a continuación do que xa aparece tecleado na barra de busca, escribimos (tras un espazo) o termo que desexamos buscar, en lugar de aparecer as entradas completas, aparece unha listaxe dos títulos dos artigos que o conteñen, podendo acceder máis sinxelamente ao desexado.

Proseguindo a nosa viaxe polo menú, temos ademais das etiquetas, o arquivo do blog, que nos permite acceder ás publicacións por anos e meses; un bloque de blogs e webs de cinema, con vencellos; e outro baixo “algunos titulares de blogs”, onde podemos ler o título e unhas cantas liñas do último artigo dos blogs de Ferdinand Von Galitzien, The Bioscope, Kinodelirio e tamén deste Recanto Silente.

Falaremos agora co autor, sobre o seu traballo e demais cuestións silentes:

Hola Antonio, un placer saludarte desde Recanto Silente

Un placer compartido.

Comencemos por el principio, ¿qué te llevó a emprender la andadura de Pasión Silente?

Varias cosas me llevaron a ello. Algunas amistades con blog, como Tonio L. Alarcón, y sobre todo mi mujer, me estaban animando a ello durante meses y me hicieron ver lo fácil que era el aspecto del diseño, pues el sitio ya te daba una base para la estructura y las herramientas precisas para ello. Sólo faltaba algo que me acabara por decidir. Fue entonces cuando programaron un ciclo dedicado a Le Giornate del Cinema Muto en la Filmoteca de Barcelona y me animé a hacer una especie de crónica del evento. Y así empezó todo... De hecho, lo único que hice fue retomar algo que ya estaba en mi cabeza desde hacía bastante tiempo y que empezó a cobrar forma con motivo de otro ciclo que la Filmoteca había dedicado a la obra de Victor Sjöström, creador y actor al que, por cierto, creo que Recanto Silente tenía reservada una próxima retrospectiva, ¿no? Otra de las motivaciones, y una de las principales, fue la necesidad de buscar una excusa para organizarme en el visionado de películas que tenía pendientes de ver, un problema bastante general en los cinéfilos con amplia videoteca. Y hacerlo además en un medio que, con los comentarios, podía permitirme enriquecer ese visionado con otras lecturas y perspectivas.

¿Cómo afrontas las críticas, tienes unas líneas maestras a seguir o depende más del momento y la película?

Depende de la película, pero es obvio que, por mucho que lo queramos evitar, casi siempre vemos una película con preguntas previas. En mi caso, intento ver la relación entre la trama y los recursos técnicos e informar de ello: la mayoría de veces que informo de un movimiento de cámara, del uso de un trucaje, de la iluminación, etc. lo hago para destacar su funcionalidad o criticar su carácter gratuito, según el caso, casi siempre lo primero. Me gusta antes que nada situar la película en su contexto histórico o estético, la importancia comercial o artística del título y sus principales valores (un actor, la obra literaria en la que se basa, la labor de un técnico...). Tampoco me olvido del argumento, tanto para que quien me lea sepa de la historia de la película como para cuando yo necesite recordar un título tenga su resumen, especialmente en los títulos menos conocidos. Este aspecto y el tono más divulgativo, me hacen llamar a lo que hago más “reseña” que “crítica”.

En Pasión Silente has pasado por la cinematografía danesa y ahora estás visitando la italiana, ¿ya tienes decidida la próxima parada?

Sí, las próximas dos paradas. Si tengo la fuerza para acabar el ciclo de los italianos, ya que últimamente escribo más espaciado en el tiempo, tengo previsto, como anuncié a principios de año, continuar con uno dedicado a Griffith con motivo del centenario de su inicio oficial como director. También me gustaría dedicar otro a la cinematografía ruso-soviética, con la misma excusa, ya que arrancó de igual forma en 1908 con Stenka Razin. Pero todo se andará...

Para celebrar el 80 aniversario de Sunrise, hiciste un especial donde diste entrada a todo aquel que quisiera escribir algo sobre ella, teniendo una participación bastante heterogénea, ¿cómo valoras la experiencia, tienes en mente repetir con algún otro film?

Me gustó la experiencia, aunque al final la cosa quedó algo dispersa. Fue muy enriquecedor, precisamente por su carácter heterogéneo, desde la persona que la retomaba después de muchas veces de verla a quien lo hacía por primera vez, desde la que la situaba en el contexto estético y de la historia del cine, a quien la miraba con un enfoque religioso, sentimental o feminista. Sí que pienso repetir la experiencia, aunque anunciándolo con más tiempo de antelación, un mes, por ejemplo. Se admiten sugerencias.

Ya pasó más de un año desde el "segundo nacimiento" de Pasión Silente, ¿fue como esperabas? ¿Qué nos deparará el futuro?, ¿una entrevista al busto de Méliès, tal vez?

Ese segundo nacimiento de Pasión Silente fue realmente su nacimiento, pues hasta entonces no tenía una línea definida, más allá de su carácter divulgativo y del motivo de su divulgación: el cine mudo tanto en sus películas como en su contexto, especialmente cómo eran los espectadores y los espectáculos de aquella época, cuando las películas que hoy admiramos eran vistas en las condiciones para las que fueron pensadas. En cuanto a la entrevista al busto de Méliès, la fotografía es algo más que una foto con una escultura. Debajo de ese busto se encuentra lo que queda de Méliès, es su tumba en uno de los tres cementerios que visité en verano de 2006 en París. Precisamente una de las secciones que quise incluir hace tiempo en Pasión Silente fue la de la entrevista imaginaria, visitando al (des)interesado en su tumba y con un collage de sus palabras extraídos de sus testimonios publicados o recreando según su forma de entender el mundo del cine. Es una idea que no he descartado. Estoy localizando tumbas y en contacto semiclandestino con un desenterrador para ver qué se puede hacer. Permanezcan atentos.

Más de una vez te leí sobre lo distinto que es hoy en día contemplar una película silente, de la necesidad, o el ejercicio al menos, de ponernos en la piel de un espectador de la época, un visionado colectivo, espontáneo, cuasi circense, centrándonos más en lo lúdico que en lo contemplativo... ¿Qué relación ves entre la concepción de la obra y su explotación? ¿Pierde sentido con un visionado solitario?

Para esta última cuestión te pondré un ejemplo literario. Muchas de las novelas del siglo XIX que hoy podemos gozar en casa, en el tren o en un parque en un solo volumen con notas a pie de página, introducción de experto e ilustraciones, cronologías y demás, fueron publicadas en origen en periódicos como novelas por entregas, con un episodio cada cierto tiempo y con recursos narrativos destinados a que los lectores (muchos de ellos reunidos en clubes de lectura) se quedaran con ansias de adquirir la siguiente entrega. La escritura de esa novela también quedaba condicionada a cómo reaccionaba el público, no siempre para bien. Hoy podemos hacer una lectura que obvie todo eso o añadir un plus de curiosidad, imaginándonos su origen, para enriquecer nuestro placer. Lo mismo pasa con una película muda. Es tan importante disfrutarla con una lectura contemporánea como jugar a imaginarse el contexto en que fue proyectada y qué guiños al espectador de entonces se ven en ella. Y cuando digo “espectador de entonces” pienso también en que había distinciones que se tenían muy presentes en la distribución de las películas: no es lo mismo ver la versión para el mercado alemán (en la que hay más insertos simbólicos) que una para el mercado norteamericano (que van más directos al grano). El visionado del documental sobre la restauración de Fausto, Los cinco Faustos de Murnau, es muy ilustrador al respecto.

Has tenido la oportunidad de disfrutar de varias proyecciones en pantalla grande, con música en directo, al aire libre... ¿guardas especial recuerdo de alguna de ellas?

Sí, en el especial sobre Amanecer, ya hablé de la emoción que sentí al verla en pantalla grande y al aire libre, especialmente al final, con los espectadores en pie, aplaudiendo a la película y al pianista, el maestro Joan Pineda. Pero también guardo un grato recuerdo de la proyección en la Filmoteca de El navegante, de Keaton, un domingo a las cinco de la tarde, sesión que cada semana está enfocada al público infantil. Reírte con una película así, rodeado de niños, muchos de ellos sentados en el suelo, en el alfombrado del pasillo central, es una experiencia muy recomendable.

Cuando busco por ahí sobre algún film silente, tengo la sensación de encontrar una y otra vez la misma información reciclada, incluso, no pocas veces, me da la impresión de que alguno escribe de un cine que ni vio, Pasión Silente es una de las excepciones. ¿A qué crees que se debe?

Si pasa en las críticas de actualidad de las películas de estreno (y me consta que pasa), ¿cómo no va a ocurrir con películas de más difícil acceso? En mi caso, además de intentar ver las películas en las mejores condiciones, también intento recuperar informaciones que he leído en diferentes obras de referencia, como medio para divulgarlas. Pero, dentro del poco tiempo que me queda para el blog, suelo escribir sin ninguna presión de entregas y demás. Imagino que otros están sometidos a diversas presiones porque se dedican profesionalmente a ello y están obligados a escribir más de lo que pueden y no siempre le es fácil conciliar esa necesidad con los valores de autoría y honestidad. Ironías aparte, tampoco me preocuparía demasiado: muchas películas que hoy gozamos las podemos disfrutar gracias a que han sido restauradas echando mano en ocasiones de copias no autorizadas. No es una defensa del plagio, pero sí una forma de relativizarlo.

¿El sonoro llegó cuando debía, el propio cine lo reclamaba ya mucho antes o hubiera sido bueno que se retrasara un poco más?

Si hacemos caso a Murnau, el cine sonoro llegó demasiado pronto, pues muchos creadores como él creyeron que aún quedaba mucho por explorar en la imagen. Puede que tuviera razón, pero lo hacía pensando en los primeros productos de ese cine sonoro. Desde los primeros tiempos del cine se buscó incorporar el sonido (y el color). Murnau no vivió lo suficiente para llegar a ver los logros en cuanto a imagen y sonido del cine francés, del cine negro, de Dreyer... y que buena parte de esos logros se cimentaron en la herencia del cine mudo. Se quedó con las talkies, que fue lo que le tocó padecer. Lo que lamentaría de verdad del cine sonoro no es tanto su aparición en sí, sino las consecuencias que tuvo de ruptura para algunos de esos creadores que no supieron adaptarse o adoptaron una visión algo elitista frente a él.

Es común tener una imagen asociada a una palabra que acude a nuestra mente cuando la escuchamos/leemos, ¿cuál te viene cuando escuchas cine silente? ¿En el pasado era otra distinta?

La verdad es que no escucho o leo tanto esa palabra como la de cine mudo, que según el momento me parece peyorativa o no. Para mí “cine silente” o “cine mudo” remiten simplemente a una época del cine y a una forma de hacer y ver cine. Lo que me preocupa verdaderamente es que esos términos vengan siempre con algún tipo de prejuicio que implique que una película “muda” sea una película a la que falte algo o que no se la tome en serio (muchos piensas en tartas en la cara y persecuciones de policías y ladrones) o, en el otro extremo, algo muy aburrido y de difícil digestión. ¿En el pasado? Bueno, cuando era pequeño, pasaban películas de cómicos mudos en el horario en que hacen ahora El diario de Patricia. Estoy familiarizado con ese cine desde pequeño, aunque valorarlo en sus diferentes variantes es una cosa bastante más reciente.

Sin desviarnos mucho de la cuestión anterior, ¿crees que la imagen del cine mudo en la memoria colectiva, se ajusta a la realidad?

Bueno, ya te he hablado de los prejuicios que subsisten. Y claro no se ajusta del todo a la realidad, aunque obviamente existieron obras insípidas, por un lado, y obras bobas. La verdad es que buena parte de culpa está en cómo se ha divulgado ese cine. Casi siempre en círculos minoritarios, carne de Filmoteca, y sin hacer una labor pedagógica desde pequeños en las escuelas. Yo intento, sin hacerme pesado, pasar títulos concretos a amistades (el especial sobre Amanecer les sirvió a algunas de ellas para ver esa película, por ejemplo). Y si veo novedades en DVD se las aconsejo, como un lanzamiento que he visto estos días en el quiosco que incluía Nanuk el esquimal, El mundo perdido y Amanecer. Un espléndido trío para crear afición. Una afición que se ha de crear, eso sí, sin vender motos. Podemos ayudar a divulgar el cine silente/mudo y quitar prejuicios, pero tampoco debemos venderlo como lo que no es. Y un ejemplo más gráfico de ello te lo pongo de nuevo, recurriendo a los quioscos y a una desafortunada colección: hace uno o dos años me quedé perplejo al ver que se vendía El acorazado Potemkin en una colección titulada “Cine con palomitas”. Tampoco hay que estar tan cegado en el entusiasmo como para eso.

La irrupción de los p2p supuso, mediante la suma de individuales altruismos, un acercamiento sin precedentes del silente al "pueblo", ¿te imaginabas que pudiera suceder tal cosa?, ¿cómo lo valoras?, ¿eres usuario de este tipo de programas?

No colaboro casi nada en esos foros, pero sí que valoro mucho esa labor, especialmente cuando veo que esos esfuerzos suplen la falta de difusión de un gran número de esos títulos en España. Que algo emitido en una televisión polaca pueda acabar viéndolo en un modesto televisor de aquí me parece algo extraordinario, aunque siempre hay que tomárselo con algo de escepticismo, como tú veo que has hecho al entrecomillar “pueblo”. Prefiero el contacto más directo con el cinéfilo, con el intercambio de impresiones y de materiales. Le da más cuerpo y menos frialdad a esto de la cinefilia. Que una película sea algo que se rescate de una cinta metida en vete a saber qué cajón está le da más encanto que un archivo de ordenador y el porcentaje de descarga. Además, ya lo he comentado en alguna ocasión, creo que los beneficios de acceder a películas, también conllevan una mayor importancia en la cuestión de conceptos como formato, audio, bitrate... que a veces alejan al espectador y a la película. El tiempo que a veces perdemos en cuestiones informáticas podríamos invertirlo en informarnos sobre un título o ver otras películas del mismo director, actor, período o tema. Es como si, exagerando un poco, para ver una película en el cine tuviéramos que ayudar a construir la sala, diseñar la entrada, comprobar la iluminación de la sala, tapizar el asiento y estudiar su comodidad, etc. etc. Espero que no conduzca a lo que se criticaba no hace mucho un diario: que la gente diga “tengo descargada tal película” en vez de “he visto tal película”. Confío en que la cinefilia presente y futura no se quede en una sociedad de descargadores.

¿Tienes alguna relación con el cine más allá de Pasión Silente?

Sí, desde el autodidactismo y como espectador con un plus de curiosidad, curiosidad ésta enfocada casi siempre en la historia del cine. Soy del tipo de entusiasta que cuando está interesado en alguna figura o un tema (y no sólo de cine mudo) intenta acceder hasta a los apuntes de clase del interesado, eso sí sabiendo perfectamente que son apuntes. Pero mi actividad profesional está encaminada por otro lado.

Para terminar, regresemos a Pasión Silente, el publicar en Internet permite cierta interacción entre autor y lector, e incluso abre una puerta al debate. ¿Por qué crees que la gente (entre la que me incluyo) es tan reacia a dejar sus comentarios?, el ver que hay personas que se interesan, participan dejando algún comentario, aunque sea mostrando disconformidad, ¿hasta qué punto te anima a seguir escribiendo?

Me animan muchísimo los comentarios. Creo que si no hubieran aparecido en un momento determinado me hubiera sentido con menos fuerzas para seguir escribiendo. Y además de los comentarios quisiera resaltar los e-mails personales que he recibido, muchos de ellos pidiéndome información sobre bibliografía u otros recursos relacionados con un tema tratado en el blog. He intentado, si estaba a mi alcance, ayudar en lo posible a esos requerimientos y a los que se me hacía también en los propios comentarios. Sobre esto último, por desgracia, durante mucho tiempo no pude saber de ellos, pues tenía desactivada la opción del blog en la que me avisaban vía e-mail de su presencia, con lo cual preguntas, comentarios y saludos que aparecían en artículos anteriores no los vi hasta pasado mucho tiempo. Afortunadamente encontré esa opción y ahora puedo interactuar también con los usuarios que llegan por casualidad a esos artículos de antaño. Bien es cierto, que también llegan comentarios que esconden una intención publicitaria y de interés económico, que detesto, especialmente cuando ni siquiera tienen unas mínimas normas de cortesía (si no van a llamar a la puerta, digan buenos días, por favor). Pero la valoración general es positiva. Animo a que sea más seguida y a que se extienda incluso a artículos, que tendré el gusto de publicar. Creo que he dicho en más de una ocasión que no era mi intención hacer un ejercicio de onanismo.

Maddin en Kinodelirio

2008-05-17T03:03:00.005+02:00

En Kinodelirio, Roberto Amaba acaba de rematar un completo dossier sobre o cineasta canadense. Guy Maddin é un dos máis silentes directores fóra de época, poucas veces estará tan xustificada unha entrada dentro de reminiscencias silentes. Tamén podedes descargarvos o dossier íntegro en formato PDF, todo un luxo.

Nun futuro, seguramente falemos aquí dalgún Maddin silandeiro.

Edito:
En Shangri-la, podedes atopar tamén o dossier de Roberto en PDF cunha nova maquetación.

Compostela silente

2008-05-03T13:56:00.008+02:00

O normal é que me decate destas cousas unha vez pasou o día, pero por unha vez... Non sei se poderei asistir, quede constancia por se alguén se anima a ir.

No Teatro Principal de Compostela (Rúa Nova, 21), a partires do vindeiro luns 5 e ata o xoves 8, pasarase un pequeno ciclo de cinema silente, con obras ben coñecidas e amplamente difundidas, pero que só pola proxección en pantalla grande e a música en directo, ben paga a pena.

Sesión única ás 21:00 con entradas á venda dende tres horas antes, a 3 €, tamén se poden mercar a través do teléfono 902 434 443 ou a web de Caixa Galicia. O ciclo estará composto por:

Luns 5, The Circus (Charles Chaplin, 1928)

Chaplin vólvese a enfundar o fungo para facer o protagonista (e dirixir e guionizar) nesta divertida comedia circense. Música: Piano

Martes 6, The Gold Rush (Charles Chaplin, 1925)

The Tramp tamén caeu vítima da febre do ouro, quedando atrapado nunha illada cabana en Klondike, xunto a outros dous hóspedes. Música: Piano e Clarinete

Mércores 7, Steamboat Bill Jr. (Charles Reisner, 1928)

Buster Keaton interpreta e dirixe xunto a Chas Reisner (aínda que sen estar acreditado), outra comedia chea de gags cómicos e acrobacias, onde o aseñoritado William Canfield Jr. visita a seu pai, que cruza o Missisipi no seu vello barco de pasaxeiros, rivalizando coa nova embarcación de King (pai da moza do fillo de Canfield). Música: Piano, clarinetes, guitarra e violoncello

Xoves 8, The Kid (Charles Chaplin, 1921)

Archicoñecido filme que lanzou á fama ao abandonado neno do filme, Jackie Coogan, tenra historia onde o vagabundo perpetuo acolle a un rapaz dende o berce criándoo nas rúas alleo ao éxito da súa nai biolóxica. Música: Quinteto de cordas

Os músicos que aderezarán a velada son: Ao piano Carles Robert (ademais de correr a cargo da composición e dirección), ao Clarinete, Miguel Ángel Marín e Francesc Puig (que tamén toca o saxo), á guitarra e harmónica, José Luis Bieito, Edurne Villa i Alonso ao violín e Gabrielle Deakin ao cello.

Xa en setembro, do 15 ao 19, cando a cidade perde algo de vida, cos exames rematados e dúas semanas antes do comezo do novo curso, ofreceuse outro pequeno ciclo (esta vez de balde) que non se reduciu á comedia, proxectouse Sunrise de F.W. Murnau, Præsidenten de Dreyer (sorpresa) e The General de Keaton e The Kid de Chaplin (si, repiten) abrindo o camiño para este segundo. Esperemos que haxa un terceiro e que a ser posible explore outros silandeiros camiños.

Saúdos

O cine de Murnau en carteis (II)

2008-03-16T01:55:00.043+01:00

Aquí queda a segunda quenda de carteis de Murnau, estiven a escanear con mimo estes días un bo número deles (tanto para esta segunda coma para a primeira división), incluso algúns que xa andaban por aí pero dos que se podía sacar algo máis de calidade. Son arquivos de moito peso, se algún quere imprimilos a un tamaño grandeciño deberían quedar bastante ben.

Der Brennende Acker (1922)

Die Austreibung (1923)

Die Finanzen des Großherzogs (1924)

Der Letzte Mann (1924)

Herr Tartüff (1925)

Faust (1926)

Sunrise (1927)

4 Devils (1928)

City Girl AKA Our Daily Bread (1929)

Tabu (1931)

O cine de Murnau en carteis (I)

Liberdade

2008-03-08T13:57:00.003+01:00

Antes de nada avisar ao lector que este é un offtopic, Recanto Silente non é un blog persoal propiamente dito, ao principio da andaina, naquel verán de 2006, e coma unha das primeiras entradas escribín sobre os incendios que asolaron Galicia, quizais me permita un por ano, este será o segundo. Son consciente de que, dende logo, non é o mellor momento para saírme da temática cando as actualizacións están a ser pobres e espaciadas, o ánimo de continuar co sitio segue alto e non vou a obsesionarme demasiado coa periodicidade das publicacións, xa houbo tempos mellores, quizais os haxa aínda peores, pero non entra nos meus plans desistir.

A ira desperta como ningunha outra cousa en min, as ganas de escribir, non vou a psicanalizarme en busca das razóns, pero así é. Xa o outro offtopic estaba escrito dende ela, e este tamén o está.

O artigo leva por título liberdade, unha palabra que conforme fun medrando e desprendéndome da inxenuidade, foi perdendo beldade. Se un revisa a súa definición nun dicionario, non pode máis que congratularse da súa fermosura, pero a utilización dunha palabra pode esvaecer completamente o seu significado. Trala liberdade, escoitei/lin barbaridades tales coma: “Tienen que respetar nuestra libertad de amar La Fiesta, nosotros no nos metemos con ellos”, por suposto La Fiesta refírese a iso de meter a un touro nun recinto oval, sen escapatoria posible, e vexalo e torturalo ata a morte entre olés, un acto que retrata á perfección a covardía, antropocentrismo e mesquindade da nosa especie. Barbaridades detrás de termos tales coma Liberdade de culto, de pensamento, de expresión... e liberdade lingüística.

Eu se lera liberdade lingüística sen saber o que hai detrás, dende logo que non tería malos pensamentos ao respecto, pero esa liberdade lingüística esconde uns intereses tan escuros coma diáfanos. Ese espírito de liberdade lingüística tivo o seu nacemento na asociación “Tan gallego como el gallego”, xa finada, ou mellor dito reciclada noutras varias, sendo a vertente máis coñecida, Galicia Bilingüe. Todas estas asociacións que din defender a liberdade de elección de lingua na ensinanza naceron coa recente lei que obriga a impartir en Galicia un mínimo do 50% das materias en galego. Só isto, o momento, xa dá a pensar que nada teñen que ver realmente coa liberdade lingüística, a situación do galego na propia Galicia foi de clara inferioridade no sistema educativo ben entrado este sistema “democrático” (poño as comiñas porque non me entra na cabeza que unha democracia se basee na idea de que hai persoas mellores que outras por nacer en tal ou cal familia, por non falar do escaso do rol do pobo...), pero ningunha das persoas que están detrás destas asociacións dixeron nada entón.

Non vou a teorizar, nin retrotraerme a épocas que non coñecín, utilizarei dúas xeracións para expoñer a problemática e o ridículo de falar do galego coma lingua asoballadora. A miña nai estudou en tempos da ditadura de Paquiño, por suposto que non se daba galego na escola e o seu inconsciente uso por parte do alumnado era premiado cun golpe de regra. Instaláronse certos vicios na sociedade, o galego era un “idioma de paletos”, para sachar nas patacas, afastado do ámbito culto. Se un pai quería que o seu fillo se fixera un home de proveito, non podía por máis que falarlle en castelán e evitar na medida do posible que se familiarizara co galego. Aínda hoxe en día dáse ese comportamento, vellos e non tanto, que só utilizan o castelán cando van ao banco ou ao médico, ou cos netos. A miña nai, galegofalante dende o berce, tanto a miña irmá coma a min, namentres fomos nenos falábanos en castelán, e aínda é hoxe o día que cando fala cun rapaciño, non lle sae outra lingua que non sexa o castelán, dende logo non é ideoloxía, é hábito. A diglosia segue estando de actualidade, algúns temen profundamente o tempo no que o galego se instale no ámbito culto, non temos máis que darnos unha volta por Galicia Bilingüe para velo: “yo no tengo nada en contra de esas gentiñas que hablan el gallego sin maldad en las aldeas”.

Xa dixen como eran as cousas nunha xeración nada e educada en ditadura, e agora, fareino noutra nada e educada en “democracia”. Eu nacín xa dentro desa “democracia” e fun escolarizado con ela ben avanzada (no 88), ben é certo que cando me soltaban un regrazo non era polo uso do galego, igual de certo é que o peso do galego na ensinanza era escaso. Reducíase a unha materia, lingua galega, e con sorte sociais, vamos, case coma se fora unha lingua estranxeira, onde estaba Galicia Bilingüe entón? Se aprendín galego foi por conta propia, na miña xeración o que non se molestou en aprendelo fóra da aula saíu do instituto sen competencia na lingua autóctona. Que iso pasara a esas alturas da película era absolutamente lamentable.

Sen dúbida o galego, coma calquera outra lingua, é un ben cultural de incalculable valor e as institucións teñen a obriga de preservala e fomentala. Pero claro, se entra dunha forma real na ensinanza, fálase de imposición, reclámase o dereito dos pais a escolarizar á súa prole na lingua oficial que prefiran, ou sendo o precisos que eles non queren ser para tentaren pasar polo que non son, o dereito a que seus fillos reciban a súa educación integramente en castelán, nun colexio público, en Galicia. É unha imposición o feito de dar a metade das materias en galego? Si, por suposto que é unha imposición, como é unha imposición a matemática, a lingua castelá, dar a teoría da evolución de Darwin... todo iso ten un carácter impositivo, a mesma educación o ten, quizais algún pai prefira poñer ao seu fillo a traballar dende a súa tenra infancia, pero o estado obrígaos a escolarizalo. Aínda que estean moi pero que moi lonxe de facelo, a obriga das institucións é garanti-la educación dos rapaces, e dentro desa educación o galego ten que ter o seu sitio, e eses pais pailáns que queren limitar a cultura dos seus fillos, rexeitando deliberadamente a aprendizaxe dunha lingua, non poden decidir o monolingüismo da súa prole. Un fillo non é propiedade doutras persoas por máis que lle deran a vida, nin pode ser vítima das fobias dos seus proxenitores.

Liberdade para que os pais limiten o acceso á cultura dos seus fillos?, pffffffffff, a liberdade propia cando afecta a terceiros deixa de ser liberdade.

Nosferatu, restauración 2007

2008-02-28T18:56:00.034+01:00

A finais do 2007 viu a luz unha nova restauración do filme que lanzou a Murnau á fama mundial, referireima a ela coma a restauración de 2007 aínda que o certo é que se levou a cabo entre 2005 e 2006. Un novo traballo de restauración era moi necesario, xa había tempo que sabía do proxecto pero a miña intención non é anunciar aquí os novos lanzamentos en DVD nin polo xeral comparar edicións, para iso temos DVDBeaver, unha magnífica web onde analizan as diferenzas entre edicións. A presente restauración correu a cargo do Friedrich Wilhelm Murnau Stiftung, baixo a dirección de Luciano Berriatúa (autor de “Los proverbios chinos de F.W. Murnau”, libro de cabeceira do murnauismo co que inauguraremos a sección do celuloide á celulosa). En España editouse a restauración do 95 por Divisa, con eses terribles intertítulos (se sabemos alemán podemos quitalos) aos que nos teñen acostumados (Caligari outro claro exemplo), simulando segundo eles aos orixinais, e enervante banda sonora a cargo de Art Zoyd.

Amais do propio traballo de restauración de imaxe que permiten as novas tecnoloxías, cumpría arranxar outros detalles básicos. Primeiro e fundamental, recuperar a velocidade orixinal de reprodución, 18 imaxes por segundo, estamos acostumados a ve-la a 25 e dende logo que a 18 os movementos gañan en naturalidade. De todas maneiras aínda que recuperaran a velocidade de reprodución, ao ter que transferila aos formatos NTSC e PAL, aparece irremediablemente un efecto de entrelazado, que segundo se nos di en DVDtimes non é apreciable a velocidade normal, eu non diría tanto, pero é aceptable. Outra cousa a corrixir era o tempo que permanecían os intertítulos en pantalla, Enno Patalas, autoenganándose aumentou o tempo dos intertítulos para ter o mesmo número de fotogramas que a versión orixinal, loxicamente era un erro, aínda recuperando unha parte moi importante da metraxe orixinal, hai escenas que non se conservan, ese autoengano non facía máis que romper o ritmo da película. Afortunadamente, cando son intertítulos propiamente ditos (e non tomas de libros ou cartas) para a presente edición reduciron os tempos. Só restaba algo que incomprensiblemente non tiña ningunha das edicións sobre a restauración do 95, a banda sonora de Hans Erdmann, varias musicas modernas a cada cal máis molesta acompañaban as exquisitas imaxes de Nosferatu, agora, afortunadamente, podemos gozar tanto do sentido da vista coma do oído. Todo o que lle botaba en falta ás edicións anteriores foi sabiamente corrixido, estariamos de noraboa se non fora por algo que relato algo máis abaixo. Vexamos algunhas capturas, non son frames exactos, pero ben me valen para ilustrar o que teño que dicir. A primeira corresponde a restauración do 95 (Divisa) e a segunda á do 2007 (KINO, segundo disco, o que leva os intertítulos en alemán):

Vemos que os tons das tinturas son algo diferentes, ademais hai algún caso no que as cores (non tons) non se corresponden en unha e outra versión, pode ser que me quedara algunha outra atrás pero apreciei as seguintes diferencias. Cando Hutter chega á súa habitación no albergue, e xusto antes de entrar en plano Emilie Kurz coa vela, na nova restauración vemos o azul que indica que a habitación non está iluminada, e cando esta aparece cambian ao amarelo. Na do 95, xa dende o principio a habitación está iluminada:

2007

Aquí certamente paréceme un acerto da nova edición, polo xeral os cambios de tintura só se producían co cambio de plano, a única excepción na edición do 95 é cando na casa dos Harding un golpe de vento que move a cortina apaga a vela, namentres esta está acesa temos o amarelo e unha vez esta se apaga pasa ao azul (con algo de retardo), este caso é similar, moi ilustrativo. Pero hai outra diferencia, esta en favor da restauración do 95 e que me parece o erro máis grave desta nova restauración. Vexamos capturas da secuencia completa da do 95:

Amence (por tanto tintura rosada), Hutter desperta, aséase.

Non sabemos se tería almorzado, ou se sae directamente para partir. Xa é de día, tintura amarela.

Saca a cabeza pola fiestra da carruaxe, aínda amarelo.

Vista ao ceo, está escurecendo (rosados propios do solpor)

Os cocheiros deciden non continuar, mantéñense os rosados ata que Hutter supera a ponte.

Co paso da ponte chega a noite.

Agora vexamos o incrible erro da restauración 2007:

Amence (por tanto tintura rosada), Hutter desperta, aséase.

Xa está ben avanzado o camiño e manteñen a cor rosada, incomprensible.

Hutter advirte ao cocheiro que está anoitecendo, que se dea présa. Seguimos cos rosados do amencer!

Os cocheiros deciden non continuar, mantéñense os amarelos ata que Hutter supera a ponte a pé.

Co paso da ponte chega a noite.

Abraiante!, a noite chegou a cachón xusto despois de amencer. A restauración utilizou coma base unha copia tinguida de 1922 da Cinémathèque Français con intertítulos en francés, completando escenas perdidas cunha copia de 1939 do Bundesarchiv-Filmarchiv tirada dunha copia de exportación checoslovaca dos vinte. Outras escenas saíron da Die Zwölfte Stunde (unha remontaxe sonora dos 30 con novas escenas e sen a autorización de Murnau) atopada tamén na Cinémathèque Français; vamos, nada novo baixo o sol, se non falla a memoria a mesma orixe que a restauración anterior (agás algúns intertítulos feitos pola FWMS imitando os orixinais, para as escenas onde non se conservaban os da copia primixenia). Hoxe en día este proceso de tinguido é dixital, faixe despois da restauración (B/N), non teño datos de se neste caso (o da secuencia comentada) as tinturas figuraban na copia tinguida da Cinémathèque Français (que xa se utilizou para a do 95), aínda que así fose non me cabe ningunha dúbida de que sería un erro de quen tirou a copia no seu día, ou se proceden das outras en branco e negro; de calquera maneira, parece obvio que na presente restauración están equivocadas, fora cal fose a orixe. Descoñezo se xa advirten disto noutra web, non busquei, o artigo escribino offline e só me baixei ao bar para publicar (cousas das redes Wi-Fi, non é que teña que estar bébedo para colgar algo de internet). Vendo o filme ata o final topei máis disimilitudes nas tinturas, farei unha entrada íntegra sobre iso.

Eu, se a información sobre as tinturas é tan escasa como parece, incluso na escena do albergue aventuraríame a comezar antes o amencer. Hutter sentado na cama quítase a bota, aí cortan, noitiña, a durmir. Pasan a unhas panorámicas dos Cárpatos, uns dos poucos momentos do filme nos que a cámara de Wagner non permanece estática. Cambio de plano, un lago entre montañas que se nos amosa mediante un fundido e logo unhas sombras que marchan pola esquerda da pantalla. Non teño claro se a metade desta última toma do lago ou xa aproveitando o fundido (empezándoo en azul e rematándoo en rosado), pero aí é onde me pide a min a tintura rosada. Entenderíase mellor co vídeo pero agora non podo subilo.

Máis aló destes detalles, na 2007 vemos unha imaxe máis limpa, libre da maioría de rascaduras, tamén apreciamos que na do 95 a imaxe está algo recortada (e non sempre polo mesmo lado), a de 2007 ten un problemiña de cropeado no lado esquerdo (esa banda negra que se aprecia nas capturas), aínda que isto é con total seguridade cousa de KINO. O tratamento de imaxe tamén nos descobre un maior detalle en zonas de pouca iluminación, pero nalgún caso ese suavizado que permite unha imaxe máis limpa, resta detalle, como podemos apreciar no seguinte par:

Aínda que tal vez non sexa tal, senón un problema de definición, o vello DVD de Divisa ten unha de 768x576 e o de KINO 640x480.

Como vedes é unha análise trapalleira, non vale nadiña, pero quería polo menos comentar estas cousiñas.

Por agora, temos edición de Eureka na súa colección MoC en versión PAL e a NTSC a cargo de KINO, coas pequenas diferencias de imaxe que se mostran aquí. En canto a extras tamén son similares. Unha galería fotográfica interesante, na que me gustou especialmente a instantánea que acompaña o parágrafo; a comparación de como se resolve a chegada ao castelo de Hutter/Harker na novela de Stoker, o guión de Galeen e o filme de Murnau; extractos dalgúns filmes de Murnau, un pequeno vídeo sobre a restauración e un máis que interesante documental de Luciano Berriatúa “Die Sprache der Schatten” (“A lingua das sombras”), sobre os primeiros anos de Murnau e Nosferatu. Nel trátanse algunhas cousas que ían (van) formar parte deste repaso que estou facendo de Nosferatu e o resto da obra de Murnau. Non vou a entrar en profundidade agora nos contidos do documental, porque terá a súa propia entrada no futuro, ademais de que aínda defendéndome na lectura, sonvos bastante duro de oído co inglés, esperarei a ter uns subtítulos (só presentes cando hai algún testemuño en alemán) ou poder ve-lo nalgún idioma que entenda ben. De todas maneiras é curioso (ou sendo menos benévolos, lamentable) que participando TVE, está producido por Manuel Cereijo en asociación coa Filmoteca de Madrid, non o pasaran pola televisión estatal.

Quede esta entrada para deixar constancia de que seguimos vivos e con gañas de continuar. Antes de marchar aproveitar para mencionar algo do que se fala no documental e sobre o que estiven recompilando información, non xa este último Nadal, senón o anterior, non é outra cousa que as localizacións de Nosferatu. De forma un tanto rudimentaria, dediqueime a buscar fotografías de Wismar (o Wisborg do filme), Lübeck e o Castelo de Orava na rede, páxinas turísticas e demais, intentando topar os lugares que aparecen no filme. A busca foi produtiva e din con algún deles, non sen dificultade porque certas zonas non me terminaban de cadrar coas que vía no filme, ata que souben que Wismar fora bombardeada na Segunda Guerra Mundial, así por exemplo a torre que se divisa na primeira escena do filme non existe xa, o que me despistou para orientarme. Ao final serviu máis coma un pasatempo que para aportar algo, cousa dun mes despois de pasarme horas e horas buscando e comparando fotos, apareceu esta web, onde se mostran os lugares de Wismar que aparecen nas Nosferatu de F.W. Murnau e Werner Herzog, e agora no documental todas as localizacións, con moita máis claridade do que eu podería facelo. Se non publiquei aquel artigo no Nadal de 2006 foi por manter certa orde, tiña pensado publica-lo ao rematar a análise do filme (que como tantas outras veces, non esperaba que se demorara tanto), xa sopexarei se ten sentido publica-lo futuro.

Unha das razóns de que se demorara o remate do análise é que cando souben que había unha nova restauración no forno que paliaría os erros anteriores, decidín esperar a que saíra para continuar. Por suposto, a vindeira entrega de subtítulos en galego será Nosferatu, para a nova restauración. Máis cousas teño por aí para este Nosferatu esperando a rematar coa análise, non estiven tan parado coma dá a entender o blog. Un é vítima das circunstancias, e non volverei cometer o erro de dar datas de publicación de nada, pero o sitio segue cara adiante.

Filmografía Silente por satantango

2008-01-12T01:50:00.001+01:00

Como quedou claro dende o nacemento mesmo de Recanto Silente, dende aquí ofrecemos un incondicional apoio aos programas p2p e á difusión cultural libre, entre os vencellos da páxina sempre figurou o magnífico traballo de satantango, hoxe coñeceremos un pouco mellor a sitio e autor.

En mundosilente.com.ar encontrámo-la meirande recompilación de enlaces eD2K con temática silente da rede. O traballo naceu en Cine-Clásico.com, pouco máis de dous anos atrás, publicada coma un novo tema no foro, pero non tardou en necesitar máis espazo e acabou nun sitio web propio. Segue sendo accesible dende Cine-Clásico (para a que é necesario rexistro, estando este perpetuamente aberto) figurando un enlace a cada unha das partes e tamén dende a mencionada Mundo Silente.

Recentemente e con motivo das efemérides do segundo aniversario, a filmografía tivo un lavado de cara que a fai, se cabe, máis atractiva. A páxina principal vén presidida por quince imaxes douradas sobre fondo negro, que se corresponden coas quince divisións temporais da filmografía. Estas imaxes son representativas do intervalo que comprende cada parte, dende a lúa de Méliès (dende a creación do cinema ata 1913) ata a unha imaxe de Ozu (para a produción de 1930 a 1936 onde o silente asiático toma o protagonismo co sonoro instaurado en Europa e América), pasando o cursor sobre as imaxes descúbresenos a cota inferior desa páxina.

Como elemento común en cada páxina temos un menú na parte superior para navegar entre as diferentes divisións da filmografía, un fondo propio para cada unha desas divisións temporais, as fichas das películas e na parte inferior da páxina: un menú despregable (co que podemos acceder ás fichas dos outros anos), a dirección do correo electrónico do propio satantango, un banner do foro de cine mudo de cine-clásico e un cadro onde podemos consultar as últimas actualizacións dos blogs de cine mudo, podemos navegar premendo nas pestanas dos nomes. Recanto Silente, Ferdinand Von Galitzien, Pasión Silente e The Bioscope, son os que figuran de esquerda a dereita.

Toda esta descrición (coma no caso da filmografía de bluegardenia) non é necesaria porque todo é moi intuitivo, aínda que nunca está de máis. Vamos agora coas fichas das películas que pintan tal que así:

Mantendo as tres cores, negro, branco e vermello, que compoñen o sitio (máis o dourado da portada), as fichas veñen constituídas por oito campos (un deles sempre en branco):

Na parte superior e de esquerda a dereita (catro campos), o título orixinal do filme (para os títulos en cirílico e en linguas asiáticas, a aproximación fonética dada por IMDb), o(s) título(s) en castelán (se existen), o ano da estrea e por último a duración do filme (que non se corresponde necesariamente coa duración do ripeo).
Máis abaixo temos a información artística (director, fotografía, montaxe e reparto) e unha serie de vencellos que poden variar de filme a filme. O de IMDb mantense en todas (agás nalgunha excepción moi excepcional que non figura na súa base de datos), é moi frecuente o de Silent Era, ao fío onde se publicou a película en Cine-Clásico (sempre que exista) e despois, xa dependendo do filme, hai enlaces específicos a filmografías de Ci-Cl, outras bases de datos coma filmportal, páxinas específicas adicadas a unha temática, actor, director... ou algún blog. É un dos fortes da filmografía, que non é só unha compilación de enlaces eD2K senón tamén de información sobre os diferentes filmes.
Na parte inferior temos dous campos (o da dereita en branco como xa dixemos), onde van os enlaces eD2K (co nome que lle deu o que compartiu a copia) e os subtítulos (co nome do autor). En caso de que existan subtítulos en castelán non se di o idioma da copia, se non os hai, entre corchetes infórmasenos sobre o idioma dos intertítulos (ás veces tamén se dá algunha información adicional, como a duración da copia ou se non leva intertítulos).
Á esquerda, temos unha imaxe referente ao filme, de existir será sempre o cartel orixinal, se non, unha portada do DVD (polo xeral as distribuidoras non se esmeran nos deseños) ou un fotograma do filme. Un dos apartados do traballo no que satantango puxo un especial empeño, os resultados saltan á vista.

Como xa dixemos está vinculada a Cine-Clásico.com, satantango foi moderador e o principal impulsor do foro de cine mudo da mesma; polo que entre actualización e actualización, podemos estar ao día das últimas novidades silentes no propio foro.

Coma sempre que é posible en Si1ente en uns e cer0s, falamos co autor, a entrevista vén aderezada cunha serie de imaxes elixidas polo propio satantango.

Hola satantango, bienvenido a Recanto Silente:
Hola David_Holm, gracias por tu invitación.

Körkarlen (Victor Sjöström, 1921)

Empecemos por un hecho reciente: En la revista de todavía corto recorrido, Cahiers du Cinema España (que comparte cierto material con la mítica publicación francesa, pero que en su mayoría publica artículos propios), en su número siete (diciembre de 2007) Raúl Pedraz (página 106) en su artículo Kinetoscopios del siglo XXI dice:“Por último, hay que romper el mito de que en las redes P2P todo gira alrededor del pertinaz descubrimiento del año. En Mundo Silente [www.mundosilente.com.ar], página gestionada por un miembro de DivXClásico y Cine-Clásico, un escrupuloso orden cronológico (1873-1936) nos permite conquistar todo el cine mudo al que se tiene acceso en la Red. Los más de 650 títulos listados hablan de una labor encomiable: acercar el origen de las imágenes en movimiento a los kinetoscopios del siglo XXI.” ¿Qué supone esta mención?
Un valioso antecedente. Un primer paso hacia la aceptación de una verdad, la revolución cultural que significó el acceso a internet en general y al p2p en particular. Además de Mundo Silente, también nombran a Cine-Clásico, DXC, AllZine y Karagarga. Era necesario que un medio de difusión prestigioso se arriesgara, con toda la naturalidad, independencia y seguridad que la acción requiere. Lamentablemente, aún no es posible leer esta clase de artículos en las demás revistas especializadas. Gran parte de la crítica trabaja dominada por oscuros intereses empresariales; incluso no son pocos los que reciben dinero para hablar bien de los últimos estrenos de Hollywood o de los festivales más establecidos. Es un negocio que mueve fortunas... Pero un negocio que agoniza. Está claro que los sistemas de producción, distribución y exhibición de las películas, cambiarán radicalmente en un futuro no lejano. Otros benefician a Hollywood por simple estupidez y además lo hacen ad honorem... También es cierto que existe otro gran sector de la crítica, alejado de los grandes estrenos pero acostumbrado a hablar de lo que una gran mayoría jamás podrá ver... siendo un estilo de crítica onanista actualmente obsoleto. Hoy más que antes, las personas tienen acceso a las películas...

Volviendo a Cahiers y desde un punto de vista más íntimo... Desde los 14 años de edad colecciono la mítica edición francesa. Con el tiempo se ha convertido en una pasión. Más allá de que existieron épocas mejores que otras (lejos han quedado las grandes luchas y pasiones), puedo afirmar que los Cahiers han representado una parte importante en mi educación. He aprendido mucho leyendo a Bazin, Godard, Doniol-Valcroze, Lo Duca, Astruc, Kast, Rivette, Rohmer, Labarthe, Comolli, Truffaut, Daney y tantos otros. Recuerdo unas palabras en el editorial del primer número (abril de 1951) dedicado a Jean-George Auriol: "no entregarse a una especie de neutralidad malevolente que tolere un cine mediocre, una crítica domesticada y un público embrutecido". La aparición de Cahiers du Cinéma España es sumamente positiva, veremos cómo sigue...

Coeur Fidèle (Jean Epstein, 1923)

Háblanos de cómo surgieron tanto la filmo silente como el foro de cine mudo de Cine-Clásico (convertidos hoy en día en toda una referencia), de cómo fueron los inicios, las dificultades que surgieron...
En agosto de 2005 me encontré con un nuevo proyecto en la red -Cine-Clásico- liderado por una sola persona, MurnauVsBuñuel, poseedor de una nobleza muy especial, de gran compromiso y sacrificio por la difusión del cine y además, amante del período silente. Al poco tiempo fui nombrado moderador y tuve la posibilidad de aportar nuevas ideas y ponerlas en práctica. Inauguré el foro de Cine Mudo y el de Cine Experimental. Con respecto al espacio dedicado al silente y a pesar de la escasa aceptación inicial, desde el principio conté con el apoyo incondicional de MurnauVsBuñuel. Durante los primeros meses tuve que encargarme de ese foro y añadir nuevos títulos casi todos los días. La participación estaba reducida a unos pocos interesados. Pero estaba convencido de que ese espacio sería lo que es hoy, una referencia importante en donde se anuncia el 90% de las novedades relacionadas con los films mudos, gracias al aporte de muchos usuarios. Era cuestión de tiempo... En cuanto a sus actuales moderadores, el foro está en excelentes manos.

La creación de la filmografía fue parte de un proceso inevitable. Como dije en Pasión Silente, "de nada sirve limitarse a la teoría, a los ensayos, a los libros de historia, a Google. Es absolutamente esencial ver las películas. Por este motivo mi decisión de crear Mundo Silente. Esta filmografía permite a la gente poder ver las películas y sacar sus propias conclusiones".

Por motivos profesionales estás “semi-retirado” de los foros p2p aunque la filmografía sigue bien viva. El poderte conectar sólo de tarde en tarde hace que cuando vayas a actualizar el trabajo se haga muy duro, muchas horas seguidas recopilando las novedades, elaborando las fichas, buscando enlaces... ¿Compensa tanto trabajo?, ¿en algún momento pensaste en arrojar la toalla?, ¿llegará el momento en el que te veas obligado a dejarlo?
Durante el 2007 la filmografía estuvo sin actualizaciones por aproximadamente unos 5 o 6 meses. Volver a estar al día fue muy duro. El interés por este período de nuestra historia ha crecido, o en todo caso ya existía y finalmente encontró el espacio adecuado en donde expresarlo.

He pensado en abandonar el proyecto, de la misma forma que me he alejado de la actividad en los foros. La vida fuera de internet es intensa y afortunadamente interesante. Pero saber que mi trabajo sirve en concreto a la difusión del silente, me obliga a continuar con Mundo Silente, mientras exista la red ed2k/kad. Lo que no puedo asegurar es la frecuencia de las actualizaciones.

satantango ha aportado mucho a los foros p2p, en especial a Ci-Cl, pero, ¿qué ha sacado?

Creo haber hecho un trabajo digno, dentro de mis humildes posibilidades, que ha servido a la difusión del cine verdadero. He compartido buenas experiencias con personas interesantes. Con todo esto ya estoy satisfecho.

¿Hasta qué punto crees que es importante el papel de Internet (y los p2p más concretamente) en la difusión silente?, o por decirlo de otra manera, ¿qué posibilidades habría de que un particular accediera a una porción semejante (aunque hablando en términos absolutos todavía muy pequeña) de la producción silente por otros medios?
Insisto en afirmar que internet -y el p2p- ha sido una revolución cultural muy importante. La única en concreto, luego de la Segunda Guerra Mundial. Hemos vivido en carne propia los inicios de un cambio radical en la comunicación y en la educación de las personas. No se trata de un simple progreso para el conformismo burgués... Internet puede -y debe- ser un lugar de Resistencia. Lo más positivo es que no existe por el momento alguna posibilidad de que este fenómeno pueda ser controlado. Sinceramente no me interesa la mayor parte de la información que ofrece la red... aunque sí tengo la libertad de escoger la información adecuada a mis intereses.

No todos han tenido o tienen la suerte de educarse en las cinematecas, pero ahora millones de personas tienen la oportunidad de vivir esa experiencia. Somos descendientes de Henri Langlois, nuestro ángel protector. Sin internet y sin p2p sería imposible lograr lo que se ha conseguido hasta el momento, la posibilidad de una efectiva educación cinéfila o cinematográfica a través del acceso a una enorme filmoteca universal. El p2p es actualmente la mejor manera de acceder al período silente del cine, con una conexión adecuada y en cualquier momento. Es también la única posibilidad de acceder a tantas películas. Todo esto gracias a un gran movimiento solidario, en donde cada individuo aporta lo suyo. Es imposible -al menos por ahora- destruir este proceso, por más guerras y 'nuevo orden' que los gobiernos de turno y el Estado decidan crear... No pueden controlarnos o eliminarnos a todos... Tenemos memoria.

No defiendo a la globalización, el gran refugio para la estupidez humana... Solamente creo que la individualidad de las personas posee ahora una excelente herramienta para el conocimiento y la evolución espiritual. Este fenómeno no será eterno, claro está. Pero mientras exista, bienvenido sea.

Otro de tus proyectos en el que llevas algunos años sumergido es la creación de una enciclopedia del cine silente, cuéntanos más.
Es un proyecto que lleva unos siete años de trabajo y aún queda mucho por hacer... Mi intención es publicar en el futuro la enciclopedia más completa sobre el período silente. Desde el origen de la humanidad, pasando por las diferentes expresiones artísticas relacionadas con la luz y el movimiento, los antecedentes teóricos, los avances tecnológicos, el perfeccionamiento de la técnica durante el siglo XIX, la edad de oro del silente, hasta la llegada del cine sonoro. Aún me encuentro en proceso de investigación y recolección de material. Pero es algo muy solitario y no se trata de un proyecto prioritario. Es un trabajo que va muy lento y espero terminarlo algún día, antes de mi muerte.

Sunrise (F. W. Murnau, 1927)

Además de estar ligado al cine desde un punto de vista lúdico, tienes también una relación profesional como director. Tus referentes van desde el cine silente hasta Béla Tarr pasando por Pasolini, Godard, Tarkovsky... ¿qué hay de cada uno en el cine que hace y en el que pretende hacer satantango?
Es un tanto delicado hablar sobre mi actividad como cineasta, teniendo en cuenta que estoy viviendo mis inicios en la práctica. He realizado una serie de cortometrajes y recién este año comenzaré a mostrarlos. Tengo también un proyecto de largometraje y podría empezar a trabajar en él durante este año. Intento ser muy prudente sobre el tema... me he preparado durante mucho tiempo, es por eso que recién a mis 30 años doy los primeros pasos en lo que espero sea una obra sólida y útil a la causa del cine.

Creo en cierta estirpe, en una cadena de espíritus relacionados con el arte, en algo que se transmite a lo largo de los siglos. Con respecto a cineastas, efectivamente tengo a varios maestros. Vigo, Tarkovsky, Godard, Dreyer, Buñuel, Pasolini, Bresson, Stroheim, Murnau, Fassbinder o Welles, por sólo nombrar a unos pocos... De todos ellos queda la enseñanza indestructible de la pasión, la verdad, el sacrificio, la voluntad, el compromiso, la fe ciega en el trabajo y en la misión de servir al cine.

¿Como director concibes el cine como básicamente un entretenimiento, como una herramienta para hacer reflexionar a la gente, es algo que depende de la película en cuestión, o buscas cierto equilibrio?
Sólo busco ser fiel a mí mismo. Pero ni siquiera se trata de una búsqueda... es algo natural. Una película jamás debe ser básicamente un entretenimiento. Por el contrario, debe ser una herramienta de reflexión, un espejo para el espíritu. Pero no se debe aburrir o dormir al público... mejor incendiar sus espíritus...

No me canso de difundir las palabras de Andrei Tarkovsky: 'Quien quiere gustar a sus espectadores y adoptar sin más el criterio y el gusto de éstos, en el fondo no tiene ningún respeto por ellos, porque lo único que quiere es sacarle el dinero del bolsillo. Actuando así no estamos educando al público con ejemplos de un buen arte, sino que estamos sólo enseñando a otros artistas a asegurar sus ingresos. Y el espectador seguirá manteniendo su seguridad y su contento, vanos e indiscutidos. Pero si no le educamos para que llegue a una relación crítica para con sus propios juicios, en el fondo es que nos resulta indiferente.'

Ya para terminar con tu faceta de cineasta, ¿aceptarías “prostituirte” profesionalmente como han hecho muchos otros (aceptando proyectos puramente comerciales que no aportaron nada a su filmografía), para ganar un dinero que te permitiera realizar otros proyectos en los que estás interesado?
No. Todos moriremos. No existe ni existirá salvación posible a esa ley natural. Mejor vivir y morir con dignidad. Traicionar al cine es como asesinar a un niño o a una madre. Traicionar al cine es un crimen y también un suicidio. Puedo cometer muchas estupideces en el camino, pero el cine es sagrado.

Vampyr (Carl Th. Dreyer, 1932)

Sátántangó es una obra monumental de Béla Tarr que te ha servido de seudónimo en la red. ¿Existe alguna película que te haya marcado especialmente (sea o no silente)?
Imposible nombrar una película, porque de alguna manera casi todas las películas vistas me han marcado. Un film puede mostrarte el buen o el mal camino, depende de uno la elección a tomar. Pero claro que ciertas imágenes marcan con mayor profundidad, sobre todo las relacionadas con el buen camino...

Si ahora tuviera que mencionar rápidamente dos finales de películas, por ejemplo... En cuanto al silente recuerdo el final de Greed (Stroheim, 1924)... Con respecto al sonoro, el final de Ascenso (Shepitko, 1976)[foto]... Pero esto no es serio... insisto en la imposibilidad de limitar la memoria, la mirada, la existencia, a una sola película.

Para despedirnos, háblanos de una película silente que te haya hecho especial ilusión que haya aparecido en Internet y otra que desees (sea posible o no) que aparezca en el futuro.
Sinceramente toda película silente que aparece en internet me hace ilusión. Rescatar y preservar la memoria universal del cine es una de las prioridades.con

Pero sería maravilloso que apareciera la versión completa de Greed de Stroheim [foto], su montaje original, que no le faltara ni un solo fotograma... Mientras eso no suceda, el cine seguirá viviendo una de sus mayores injusticias. Es como si en el futuro sobrevivieran solamente versiones de 90 minutos para Sátántangó de Tarr, Voces Espirituales de Sokurov, Berlin Alexanderplatz de Fassbinder o Heimat de Edgar Reitz... O que todas las películas fuesen iguales, con duraciones únicas acordes a una sola cultura, moral, percepción, a un mismo gran negocio... Esto significaría un solo espíritu, único y global. La muerte de la humanidad, el fin absoluto.

Afortunadamente hoy parece existir mayor conciencia o voluntad en respetar la libertad de un cineasta... O será que Hollywood -encerrado en su propia trampa mortal- desvía la atención de un gran sector de la población mundial, posibilitando de esa manera la creación espontánea de alternativas concretas como acto de Resistencia... De todos modos, no importa si el mundo actual ignora la obra de un determinado cineasta, pero al menos que lo dejen trabajar en libertad... El arte es lo único que se mantiene en pie a lo largo de los siglos. Los falsos artistas desaparecen, los verdaderos quedan. "La cultura es la regla, el arte la excepción".

Ha sido un placer, saúdos.
El placer ha sido mío. Saúdos.

Zéro de conduite (Jean Vigo, 1933)

Podedes ler outra entrevista a satantango en Pasión Silente.

Sunrise: A Song of Two Humans (F.W. Murnau, 1927)

2008-01-05T04:30:00.003+01:00

Déixovos os subtítulos doutra película de Murnau, neste caso non fai falla presentación.

"Atinen co burato...
fagan caer ao porquiño"

Premer na imaxe para descarga-los subtítulos

Podedes atopar o ripeo ao que se axustan estes subtítulos nas filmografías de satantango e bluegardenia.

A nova campaña da Galega, ou ata que punto se pode ser cínico

2007-12-29T16:42:00.001+01:00

A Galega, no máis recente anuncio de autopromoción (non entraremos na discutible calidade das producións propias), utiliza uns intertítulos para presentar as súas “marabillas”, branco e negro, imaxe lixeiramente avellentada... faltándolles soamente o piano de fondo (hai un home cantando) para imitar ó cinema silente. Ata que punto é lícito isto nunha canle, que como tantas outras públicas (creo que non terminan de ter claro o que significa esta última palabra), non contempla ó silente na súa programación, agás algún Chaplin, cando hai cousa dun ano fixeron un especial do director británico. Polo menos poderían incluír algunha silente a horas intempestivas, franxa horaria na que proxectan películas que non producen vergonza allea, e na que se permiten incluso dar os filmes en VOSG (Versión Orixinal Subtitulada en Galego), a pega é que as copias son estilo Suevia ou Manga Films, aínda así nos tempos que corren, é o momento do día onde máis compre estar fronte á caixa necia, que cada día o é máis.

Así que señores da Galega, deixádevos de imitar ao silente nos vosos anuncios de autopromoción, e dádelle un pouco de cancha máis aló dalgún Chaplin de cando en vez.

Von morgens bis Mitternacht (Karlheinz Martin, 1920)

2007-12-27T02:21:00.001+01:00